109082 08/07/2021 19:53 08/07/2021 19:31 16 ปี “กองทุนสวัสดิการชุมชน” เครือข่ายทั่วประเทศร่วมผลักดัน ‘พ.ร.บ.’ สร้างชุมชน-กองทุนเข้มแข็ง กองทุนสวัสดิการชุมชนเทศบาลตำบลทับมา  จ.ระยอง  มอบสิ่งของเยี่ยมผู้สูงอายุ  และให้เยาวชนมีส่วนร่วมในการดูแลผู้สูงอายุในชุมชน   ‘กองทุนสวัสดิการชุมชน’ ถือเป็น ‘กองบุญ’ ที่ชาวบ้านในชุมชนท้องถิ่นต่างๆ ร่วมกันจัดตั้งขึ้นมา  เพื่อนำเงินกองทุนมาช่วยเหลือสมาชิกในยามที่จำเป็น  เช่น  เจ็บป่วย  คลอดบุตร  เสียชีวิต  ทุนการศึกษา  ส่งเสริมอาชีพ  รวมทั้งยังช่วยเหลือผู้ด้อยโอกาส  ผู้สูงอายุ  ผู้พิการ  ฯลฯ  ปัจจุบันมีการจัดตั้งกองทุนสวัสดิการชุมชนทั่วประเทศแล้วจำนวน 6,051 กองทุน  มีสมาชิกรวมกันมากกว่า  5.7 ล้านคน  มีเงินกองทุนทั้งหมดกว่า 18,406 ล้านบาท  !!           อย่างไรก็ตาม กองทุนสวัสดิการชุมชนต่างๆ เหล่านี้ยังไม่มีกฎหมายรองรับ ยังไม่มีสถานะเป็นนิติบุคคล รวมทั้งยังไม่ได้รับการสนับสนุนจากรัฐบาลและหน่วยงานต่างๆ อย่างต่อเนื่อง บางกองทุนมีความเข้มแข็งเติบโตขึ้นเรื่อยๆ แต่หลายกองทุนยังขาดความเข้มแข็ง  การบริหารจัดการยังไม่เป็นระบบ ฯลฯ           ดังนั้นในช่วง 2-3 ปีที่ผ่านมา แกนนำ เครือข่ายกองทุนสวัสดิการชุมชนทั่วประเทศจึงได้เริ่มขับเคลื่อนเพื่อผลักดันให้มี ‘กฎหมายว่าด้วยการส่งเสริมระบบสวัสดิการของชุมชน’ ขึ้นมา  มีเป้าหมายเพื่อส่งเสริมให้กองทุนสวัสดิการชุมชนมีความเข้มแข็ง  เป็นหลักประกันสร้างความมั่นคงในชีวิตให้แก่ประชาชนทั่วไปที่ไม่มีระบบสวัสดิการรองรับเหมือนกับข้าราชการและพนักงานบริษัทเอกชน   16 ปี  ‘สวัสดิการภาคประชาชน’           กองทุนสวัสดิการชุมชนเริ่มจัดตั้งอย่างเป็นทางการในปี 2548  โดยสถาบันพัฒนาองค์กรชุมชน (องค์การมหาชน) กระทรวงการพัฒนาสังคมและความมั่นคงของมนุษย์ สนับสนุนให้ชุมชนท้องถิ่นที่มีความพร้อมจัดตั้งกองทุนสวัสดิการชุมชนในระดับตำบลหรือเทศบาลขึ้นมาทั่วประเทศ  จำนวน 99 กองทุน  หลักการสำคัญ  คือ  สมาชิกกองทุนจะต้องสมทบเงินเข้ากองทุนวันละ 1 บาท  หรือเดือนละ 30-31 บาท  ปีละ 365  บาท  เพื่อนำเงินกองทุนมาช่วยเหลือสมาชิกในยามจำเป็น  เช่น  เจ็บป่วย  คลอดบุตร  เสียชีวิต  ฯลฯ           แนวคิดสวัสดิการชุมชนดังกล่าว  มีที่มาจาก ‘กลุ่มสัจจะสะสมทรัพย์แบบพัฒนาครบวงจรชีวิต’ ของ ‘ครูชบ  ยอดแก้ว’ (ปัจจุบันเสียชีวิต) ครูประชาบาลในอำเภอจะนะ จังหวัดสงขลา  ที่เริ่มจัดตั้งกลุ่มออมทรัพย์ในโรงเรียนวัดน้ำขาวตั้งแต่ปี 2522 เพื่อให้ครูและนักเรียนมีความประหยัด  อดออม  มีสัจจะ  โดยนำเงินออมมาช่วยเหลือกัน  หลังจากนั้นจึงขยายไปสู่หมู่บ้านต่างๆ ในตำบล            โดยมีแนวคิดคือ “ให้ชาวบ้านลดรายจ่ายเพียงวันละ 1 บาท  แล้วนำเงิน 1 บาทมาสะสมร่วมกัน เพื่อให้คนเดือดร้อนกู้ยืม  หรือนำไปประกอบอาชีพ โดยคิดดอกเบี้ยเพียงเล็กน้อย  เมื่อกลุ่มมีรายได้จากดอกเบี้ยจะนำมาปันผลให้สมาชิก  และช่วยเหลือสวัสดิการสมาชิกตั้งแต่เกิดจนถึงตาย”   ครูชบ  ยอดแก้ว             จากแนวคิด ‘กลุ่มสัจจะสะสมทรัพย์แบบพัฒนาครบวงจรชีวิต’ ของครูชบ  ยอดแก้ว  จึงมีผู้นำชุมชน  พระนักพัฒนา  ฯลฯ จากทั่วประเทศได้มาศึกษาเรียนรู้และนำไปขยายผล  รวมทั้งครูชบยังได้เดินสายไปบรรยายเพื่อส่งเสริมการจัดตั้งกลุ่มสัจจะสะสมทรัพย์ขึ้นมาทั่วประเทศ   โดยมีหลักการคือ สมาชิกจะต้องสะสมเงินเข้ากลุ่มตามที่กำหนด  เช่น  เดือนละ 1 ครั้ง  อย่างน้อย 100 บาท  เมื่อสมาชิกมีความจำเป็นก็สามารถกู้ยืมเงินไปใช้จ่ายได้ตามข้อตกลงของกลุ่ม  โดยเสียดอกเบี้ยเพียงเล็กน้อย (ไม่เกิน 1 บาทต่อเดือน)           ขณะเดียวกัน  แนวคิด “สะสมเงินเพียงวันละ 1 บาทเพื่อนำเงินมาช่วยเหลือกัน” นั้น  ได้ถูกต่อยอดจากชุมชนหลายแห่ง  จนพัฒนามาเป็น ‘กองทุนสวัสดิการชุมชน’ โดยสถาบันพัฒนาองค์กรชุมชนฯ หรือ ‘พอช.’  สนับสนุนให้มีการจัดตั้งกองทุนสวัสดิการชุมชนขึ้นมาอย่างเป็นทางการในปี 2548  เป็นกองทุนสวัสดิการชุมชนในระดับตำบล  หรือเทศบาล  (หากเป็นกรุงเทพฯ จะเป็นกองทุนสวัสดิการชุมชนระดับเขต)            จนถึงปัจจุบันเป็นระยะเวลา 16 ปี  มีการจัดตั้งกองทุนสวัสดิการชุมชนทั่วประเทศแล้ว (กรกฎาคม 2564) รวม 6,051 กองทุน  จำนวนสมาชิกรวมกัน  5,739,396 คน  เงินกองทุนรวมกัน  18,406  ล้านบาท (18,406,719,388 บาท)   หรือเฉลี่ยกองทุนแต่ละแห่งจะมีเงินกองทุนแห่งละ 3 ล้านบาทเศษ   สวัสดิการชุมชน  เพื่อคนในชุมชน           การจัดตั้งกองทุนสวัสดิการชุมชนส่วนใหญ่เป็นการริเริ่มจัดตั้งโดยผู้นำในตำบล (บางแห่งริเริ่มโดยผู้บริหารองค์กรปกครองท้องถิ่น เช่น อบต. เทศบาล)  ชักชวนแกนนำหมู่บ้าน  กลุ่ม  องค์กรต่างๆ มาประชุมร่วมกัน  เพื่อชี้แจงเป้าหมาย  วัตถุประสงค์การจัดตั้งกองทุน  คัดเลือกตัวแทนเข้ามาเป็นคณะกรรมการกองทุน  ร่วมกันกำหนดระเบียบกองทุน คุณสมบัติของสมาชิก  การสมทบเงิน  สวัสดิการที่จะช่วยเหลือสมาชิก  ฯลฯ           กองทุนสวัสดิการชุมชนส่วนใหญ่จะให้สมาชิกสมทบเงินเข้ากองทุนเป็นรายเดือนหรือรายปีตามความสะดวก  เช่น  เดือนละ 30 บาท  หรือปีละ 365 บาท  เมื่อเป็นสมาชิกแล้วอย่างน้อย 6 เดือนจึงจะได้รับสวัสดิการช่วยเหลือพื้นฐานตั้งแต่เกิดจนตาย            เช่น  คลอดบุตรช่วยเหลือ 500 บาท  นอนโรงพยาบาลช่วยเหลือคืนละ 100 บาท  ปีหนึ่งไม่เกิน 10 คืน  ช่วยสมาชิกที่เสียชีวิต  3,000-20,000 บาท (ตามอายุการเป็นสมาชิก)  ช่วยภัยพิบัติไม่เกิน 2,000 บาท ฯลฯ  โดยสมาชิกจะต้องนำหลักฐานมาเบิกจ่ายแก่คณะกรรมการ  แม้จำนวนเงินที่ช่วยเหลือจะไม่มากนัก  แต่ก็เป็นการช่วยเหลือที่ทันท่วงที  ไม่มีระเบียบขั้นตอนมากมาย  ไม่ต้องรอความช่วยเหลือจากหน่วยงานรัฐ   กองทุนสวัสดิการชุมชนเทศบาลตำบลบางเลน จ.นครปฐม  มอบเงินช่วยเหลือผู้ป่วย             นอกจากนี้บางกองทุนอาจจัดสวัสดิการให้สมาชิกได้หลากหลายตามความเหมาะสม  เช่น กองทุนสวัสดิการชุมชน เทศบาลตำบลอุโมงค์  อ.เมือง  จ.ลำพูน จัดตั้งขึ้นในปี 2550 ปัจจุบันมีสมาชิกกว่า 7,000 คน  มีสวัสดิการถึง 24 ประเภท เช่น  ค่ารถไปโรงพยาบาล  สวัสดิการเมื่อบวช  เกณฑ์ทหาร  แต่งงาน  ขึ้นบ้านใหม่  จบการศึกษา  ช่วยเหลือผู้สูงอายุ  ส่งเสริมกลุ่มอาชีพ  ฯลฯ  โดยที่ผ่านมาเทศบาลตำบลอุโมงค์จัดสรรงบประมาณสมทบเงินเข้ากองทุนสวัสดิการประมาณปีละ 1 ล้านบาท   สวัสดิการ “ควายออกลูก” ที่ จ.สุรินทร์           กองบุญคุณธรรมเพื่อจัดสวัสดิการชุมชนตำบลเมืองลีง  อ.จอมพระ  จ.สุรินทร์ นอกจากจะจัดสวัสดิการพื้นฐานให้แก่สมาชิกแล้ว ยังส่งเสริมให้สมาชิกมีความมั่นคงทางอาหาร  สร้างแหล่งอาหารปลอดภัย  ทำเกษตรอินทรีย์  ส่งเสริมการเลี้ยงควายเพื่อนำมูลควายมาทำปุ๋ยอินทรีย์   โดยมี ‘สวัสดิการควายออกลูก’ มอบเงินสวัสดิการเมื่อควายของสมาชิกออกลูกตัวละ 200 บาท   (สมาชิกคลอดบุตรช่วยเหลือ 500 บาท)  มีสมาชิกกองบุญฯ ประมาณ 2,300 คน  สมาชิกที่เลี้ยงควายจำนวน 228 ครอบครัว  มีควายรวมกันจำนวน 984 ตัว ที่ผ่านมาจ่ายสวัสดิการควายออกลูกไปแล้วจำนวน  443 ตัว รวมเป็นเงิน  886,000 บาท   คนออกลูกได้ 500 บาท  ควายออกลูกได้ 200 บาท             วิเชียร  สัตตธารา  เลขานุการกองบุญคุณธรรมฯ  บอกว่า  ตำบลเมืองลีงเป็นแหล่งปลูกข้าวหอมมะลิที่สำคัญของจังหวัดสุรินทร์  มีผลผลิตส่งขายประมาณปีละ 10,000 ตัน  จึงอยากส่งเสริมให้ชาวบ้านและสมาชิกกองทุนฯ เลี้ยงควายเอาไว้  เพราะถึงแม้ส่วนใหญ่จะไม่ได้ใช้ควายทุยไถนา  เพราะหันไปใช้ควายเหล็กกันหมดแล้ว             “แต่มูลควายก็นำเอามาหมักทำปุ๋ยอินทรีย์ใส่ในนาข้าวและแปลงผักได้ผลดี ยิ่งเป็นข้าวหอมมะลิอินทรีย์ยิ่งขายได้ราคาดี  คนกินและคนปลูกข้าวก็จะปลอดภัย  เพราะไม่ได้ใช้สารเคมี  กองบุญคุณธรรมฯ จึงส่งเสริมเรื่องการเลี้ยงควาย  เพราะถือว่าเป็นควายเป็นต้นทางของการทำเกษตรอินทรีย์”  วิเชียรย้ำ   ร่วมขับเคลื่อน (ร่าง) พ.ร.บ.ส่งเสริมระบบสวัสดิการของชุมชน           แก้ว  สังข์ชู  ประธานอนุกรรมการเครือข่ายสวัสดิการชุมชนระดับชาติ  ซึ่งมีบทบาทส่งเสริมการจัดตั้งกองทุนสวัสดิการชุมชนมาอย่างต่อเนื่อง  บอกว่า  กองทุนสวัสดิการชุมชนถ้าพูดในหลักของธรรมะ  ถือเป็น ‘กองบุญ’ ที่สมาชิกทุกคนร่วมกันบริจาค หรือสมทบเงินเข้ามาเพื่อเป็นกองบุญคนละ 1 บาท  เพื่อเป็นเงินเอาไว้ดูแลสมาชิกในยามทุกข์ยากลำบาก หรือคนที่ไม่ได้เป็นสมาชิกกองทุนก็ยังช่วยเหลือ             รวมทั้งยังช่วยเหลือสมาชิกและชุมชนในรูปแบบที่ไม่ได้เป็นตัวเงิน  เช่น  ส่งเสริมการทำเกษตรอินทรีย์  การอนุรักษ์สิ่งแวดล้อม  ดูแลป่าชุมชน  สร้างแหล่งอาหารตามธรรมชาติในป่า  ดูแลและปกป้องท้องทะเล  ทำให้มีแหล่งอาหารเอาไว้ให้ลูกหลาน  เป็นสวัสดิการชุมชนที่ยั่งยืน            นอกจากนี้ในช่วงสถานการณ์โควิดตั้งแต่ปี 2563  กองทุนสวัสดิการชุมชนทั่วประเทศยังนำเงินกองทุนของตนเองมาผลิตหน้ากากผ้าอนามัยแจกจ่ายให้แก่ประชาชนทั่วไปประมาณ 1 ล้านชิ้นทั่วประเทศ  รวมทั้งยังนำข้าวปลา  อาหารสดแห้ง  รวมทั้งสิ่งของจำเป็นแจกจ่ายให้แก่พี่น้องในชุมชนและประชาชนทั่วไปที่ได้รับผลกระทบจากสถานการณ์โควิดด้วย  ถือเป็นการช่วยเหลือจุนเจือกันในยามเดือดร้อน   กองทุนสวัสดิการชุมชนเทศบาลตำบลบ้านส้อง  อ.เวียงสระ  จ.สุราษฎร์ธานี  ร่วมทำหน้ากากผ้าอนามัย             อย่างไรก็ตาม  นับตั้งแต่จัดตั้งกองทุนสวัสดิการชุมชนขึ้นมาในปี 2548  จนถึงปัจจุบันเป็นระยะเวลา 16 ปี  แต่กองทุนสวัสดิการชุมชนต่างๆ ยังไม่มีกฎหมายรองรับ  ยังไม่มีสถานะเป็นนิติบุคคล  รวมทั้งยังไม่ได้รับการสนับสนุนจากรัฐบาลและหน่วยงานต่างๆ  อย่างต่อเนื่อง  บางกองทุนมีความเข้มแข็งเติบโตขึ้นเรื่อยๆ  แต่หลายกองทุนยังขาดความเข้มแข็ง  การบริหารจัดการยังไม่เป็นระบบ           ดังนั้นในช่วง  2-3 ปีที่ผ่านมา  แกนนำและเครือข่ายกองทุนสวัสดิการชุมชนทั่วประเทศจึงได้เริ่มขับเคลื่อนเพื่อผลักดันให้มีกฎหมายว่าด้วยการส่งเสริมระบบสวัสดิการของชุมชนขึ้นมา โดยมีนักวิชาการด้านกฎหมายจากสถาบันพระปกเกล้าช่วยร่าง ‘พ.ร.บ.ส่งเสริมระบบสวัสดิการของชุมชน พ.ศ...’  ขึ้นมา            จากนั้นจึงรวบรวมรายชื่อประชาชนผู้มีสิทธิเลือกตั้งจำนวน 14,106 ราย  เสนอร่าง พ.ร.บ.ดังกล่าวต่อประธานสภาผู้แทนราษฎร  เมื่อ 23 กันยายน 2563 เพื่อดำเนินการตามขั้นตอนการเสนอกฎหมายเข้าสู่การพิจารณาของสภาผู้แทนราษฎร   ผู้แทนกองทุนสวัสดิการชุมชนยื่นรายชื่อเสนอร่าง พ.ร.บ.ส่งเสริมระบบสวัสดิการฯ ต่อเลขานุการสภาผู้แทนราษฏร เมื่อวันที่ 23 กันยายน 2563             สาระสำคัญของ พ.ร.บ.ฉบับนี้  คือให้มี ‘คณะกรรมการส่งเสริมระบบสวัสดิการของชุมชนแห่งชาติ’   โดยมีนายกรัฐมนตรี หรือรองนายกรัฐมนตรีที่ได้รับมอบหมายเป็นประธาน  และมี ‘คณะกรรมการสนับสนุนการขับเคลื่อนระบบสวัสดิการของชุมชนระดับจังหวัด’ มีผู้ว่าราชการจังหวัดเป็นประธาน  เพื่อทำหน้าที่ส่งเสริมระบบสวัสดิการชุมชนตั้งแต่ระดับนโยบายจนถึงระดับท้องถิ่น           ส่วนความคืบหน้าของการขับเคลื่อนร่าง พ.ร.บ.ฉบับนี้  สำนักงานเลขาธิการสภาผู้แทนราษฏรได้ส่งร่าง พ.ร.บ.ไปให้นายกรัฐมนตรีพิจารณาลงนาม  เนื่องจากเป็นร่างกฎหมายที่เกี่ยวข้องกับการเงิน  ทั้งนี้ตามรัฐธรรมนูญ   พ.ศ. 2560  มาตรา 133  กำหนดว่า  หากเป็นร่าง พ.ร.บ.เกี่ยวด้วยการเงินจะเสนอเข้าสู่การพิจารณาของสภาผู้แทนราษฎรได้ก็ต่อเมื่อมีคํารับรองของนายกรัฐมนตรี  โดยนายกฯ จะต้องลงนาม  หากไม่ลงนาม ร่าง พ.ร.บ.ฉบับนั้นก็จะตกไป  คาดว่าจะรู้ผลได้ภายในเดือนกรกฎาคมนี้           แก้ว สังข์ชู ในฐานะประธานผู้ริเริ่มเสนอกฎหมาย  บอกว่า “กฎหมายฉบับนี้เป็นกฎหมายเชิงส่งเสริมให้ชุมชนเข้มแข็ง เป็นเครื่องมือที่จะสร้างให้ชุมชนพึ่งพาตนเองเป็นหลัก คิดว่ากฎหมายฉบับนี้เป็นฉบับแรกที่เข้าถึงภาคประชาชนที่มาจากฐานราก และพวกเราก็ต้องการให้กฎหมายฉบับนี้เป็นเครื่องมือสำคัญของชุมชนของสังคม ที่ผ่านมาก็ทำงานเรื่องนี้มาโดยตลอดถึงแม้ว่าจะไม่มีกฎหมาย แต่ถ้าเกิดเป็นกฎหมายขึ้นมาแล้ว สาระสำคัญคือ จะเกิดความเชื่อมั่น ความศรัทธา และบริหารความเสี่ยง ซึ่งจะทำให้กฎหมายฉบับนี้เกิดความยั่งยืนมั่นคงต่อการปฏิบัติ  กฎหมายฉบับนี้จะดูแลเราตั้งแต่เกิดจนตาย”           (อ่านรายละเอียดร่าง พ.ร.บ.ฉบับนี้ได้ที่เว็บไซต์สถาบันพระปกเกล้า  https://www.kpi.ac.th/news/news/data/867) https://www.thaipost.net/main/detail/109082 16 ปี ‘สวัสดิการภาคประชาชน’, กฎหมายว่าด้วยการส่งเสริมระบบสวัสดิการของชุมชน, กระทรวงการพัฒนาสังคมและความมั่นคงของมนุษย์, กลุ่มสัจจะสะสมทรัพย์แบบพัฒนาครบวงจรชีวิต, กองทุนสวัสดิการชุมชน, กองบุญ, คณะกรรมการส่งเสริมระบบสวัสดิการของชุมชนแห่งชาติ, ครูชบ ยอดแก้ว, ช่วยเหลือผู้ด้อยโอกาส, ประธานอนุกรรมการเครือข่ายสวัสดิการชุมชนระดับชาติ, พ.ร.บ.ส่งเสริมระบบสวัสดิการของชุมชน, วิเชียร สัตตธารา, สถาบันพัฒนาองค์กรชุมชน (องค์การมหาชน), สวัสดิการควายออกลูก, สะสมเงินเพียงวันละ 1 บาทเพื่อนำเงินมาช่วยเหลือกัน, แก้ว สังข์ชู FALSE FALSE ADD https://storage.thaipost.net/main/uploads/photos/big/20210708/image_big_60e6f15c8f74a.jpg 70425 03/07/2020 17:31 04/07/2020 00:01 เครือข่ายสวัสดิการชุมชนทั่วประเทศร่วมสนับสนุน 'ร่าง พ.ร.บ.ส่งเสริมระบบสวัสดิการของชุมชน พ.ศ...' เป้าหมายเพื่อสร้างชุมชนเข้มแข็ง-ลดความเหลื่อล้ำในสังคม (กองทุนสวัสดิการฯ ตำาบลทับมา จ.ระยอง มอบสิ่งของเยี่ยมผู้สูงอายุ)     (‘แก้ว สังข์ชู’ (ที่ 4 จากซ้าย) และคณะผู้ริเริ่มเสนอกฎหมายยื่นร่าง พ.ร.บ.ต่อเลขาธิการรัฐสภาเมื่อเดือนธันวาคม 2562)        เครือข่ายสวัสดิการชุมชนทั่วประเทศร่วมสนับสนุน ‘ร่าง พ.ร.บ.ส่งเสริมระบบสวัสดิการของชุมชน  พ.ศ...’ โดยการเข้าชื่อของผู้มีสิทธิเลือกตั้งไม่น้อยกว่า 10,000 คน  เพื่อเสนอให้รัฐสภาพิจารณา  มีเป้าหมายเพื่อส่งเสริมการดำเนินกิจการของกองทุนสวัสดิการชุมชนทั่วประเทศ เพื่อนำไปสู่ความเข้มแข็งของชุมชนและสังคมให้มีความมั่นคงในชีวิตและลดความเหลื่อมล้ำในสังคม  !! เส้นทาง 15 ปีของสวัสดิการภาคประชาชน      แต่ไหนแต่ไรมาแล้วที่ประชาชนคนธรรมดา  ชาวไร่  ชาวนา  เกษตรกร  ไม่มีสวัสดิการสังคมรองรับเหมือนกับข้าราชการ  พนักงานรัฐวิสาหกิจ  หรือพนักงานบริษัทเอกชนทั่วไป  พวกเขาจึงรวมตัวช่วยเหลือกันเองในรูปแบบต่างๆ เช่น  จัดตั้งกลุ่มออมทรัพย์เพื่อการผลิต  สัจจะสะสมทรัพย์  กลุ่มเครดิตยูเนี่ยน  ธนาคารหมู่บ้าน  ธนาคารชุมชน  กองทุนปุ๋ย  กลุ่มอาชีพ  ฯลฯ  โดยบริหารและจัดการกันเอง ผู้ที่เป็นสมาชิกจะต้องฝากเงินเข้ากลุ่มหรือถือหุ้น  แล้วนำเงินนั้นมาให้สมาชิกกู้ยืมไปใช้ในยามจำเป็น  หรือใช้เป็นทุนในการประกอบอาชีพ  โดยเสียดอกเบี้ยเพียงเล็กน้อย  ผลกำไรหรือดอกเบี้ยที่ได้รับก็จะนำกลับมาปันผลหรือช่วยเหลือสมาชิกในด้านต่างๆ  เช่น  ช่วยเหลือยามเจ็บป่วย  ให้ทุนการศึกษาบุตรหลาน  ช่วยคนพิการ  คนยากไร้ในชุมชน   ฯลฯ      จากกลุ่มการเงินและกลุ่มอาชีพต่างๆ  ที่จัดสวัสดิการช่วยเหลือกันเองของคนในชุมชน  ในปี 2548  ชุมชนต่างๆ จึงเริ่มมีการจัดตั้ง ‘กองทุนสวัสดิการชุมชน’ ขึ้นมาอย่างเป็นระบบ  โดยสถาบันพัฒนาองค์กรชุมชน (องค์การมหาชน) หรือ ‘พอช.’  ร่วมกับเครือข่ายขบวนองค์กรชุมชนสนับสนุนให้มีการจัดตั้งกองทุนสวัสดิการชุมชนระดับตำบล/เทศบาล  นำร่องในพื้นที่ 99 ตำบลทั่วประเทศ      แก้ว  สังข์ชู   ประธานอนุกรรมการเครือข่ายสวัสดิการชุมชนระดับชาติ  ซึ่งมีบทบาทในการส่งเสริมการจัดตั้งกองทุนสวัสดิการชุมชนมาอย่างต่อเนื่อง  บอกว่า  หลักการสำคัญของกองทุนสวัสดิการชุมชน  คือ “ให้อย่างมีคุณค่า  รับอย่างมีศักดิ์ศรี”  โดยให้สมาชิกสมทบเงินเข้ากองทุนวันละ 1 บาท  หรือเดือนละ 30 บาท  หรือปีละ 365 บาท (ตามความสะดวกและเหมาะสม)  หลังจากนั้นสมาชิกจึงจะมีสิทธิ์ได้รับการช่วยเหลือจากกองทุนตามระเบียบที่กำหนดเอาไว้   เช่น  ช่วยเหลือในยามคลอดบุตร (500-1,000 บาท) เจ็บป่วย (100 บาท ปีหนึ่งไม่เกิน 10 คืน) เสียชีวิต (3,000-10,000 บาท)  ทุนการศึกษาแก่เด็กและเยาวชน  ช่วยเหลือผู้สูงอายุ  ผู้ด้อยโอกาส  ฯลฯ       นอกจากนี้ยังมีสวัสดิการที่ไม่ใช่ตัวเงิน  เช่น   การดูแลสิ่งแวดล้อม   อนุรักษ์ป่าชุมชน  สร้างแหล่งอาหารตามธรรมชาติ   ส่งเสริมการทำเกษตรอินทรีย์  ส่งเสริมสุขภาพอนามัย  ส่งเสริมศิลปวัฒนธรรม  ภูมิปัญญาท้องถิ่น  จัดอบรมให้ความรู้ต่างๆ   โดยกองทุนฯ ร่วมสมทบเงินเพื่อส่งเสริมกิจกรรม  หรือมีส่วนร่วมในกิจกรรมต่างๆ เพื่อให้สมาชิกกองทุนสวัสดิการชุมชนมีคุณภาพชีวิตที่ดี      “กองทุนสวัสดิการชุมชนถ้าพูดในหลักของธรรมะ  คือเป็น ‘กองบุญ’ ที่สมาชิกทุกคนร่วมกันบริจาค  หรือสมทบเงินเข้ามาเพื่อเป็นกองบุญ  โดยรวมตัวกันคนละบาท   เพื่อเป็นเงินเอาไว้ดูแลสมาชิกเมื่อเวลาทุกข์ยากลำบาก  หรือคนที่ไม่ได้เป็นสมาชิกกองทุนก็ยังช่วยเหลือ   และไม่ใช่เป็นเงินออมหรือเงินฝาก   แต่เป็นเงินที่ทุกคนทำบุญร่วมกัน  และการทำบุญครั้งนี้เป็นการทำบุญเพื่อคุณภาพชีวิตของพวกเขาเอง   มีหลักการบริหารโดยคนในชุมชนเป็นหลัก”  ประธานอนุกรรมการเครือข่ายสวัสดิการชุมชนระดับชาติขยายความ      จากกองทุนสวัสดิการชุมชนที่เริ่มก่อตั้งในปี 2548  ปัจจุบัน (กรกฎาคม 2563) มีอายุย่างเข้า 15 ปี  โดยมีการจัดตั้งกองทุนสวัสดิการชุมชนในระดับตำบล/เทศบาลทั่วประเทศ  จำนวน  6,027 กองทุน  มีสมาชิกรวม 5,807,860 คน  มีเงินกอง ทุนรวมกันกว่า 16,000 ล้านบาท  (ร้อยละ 66 เป็นเงินที่มาจากการสมทบของสมาชิก  ส่วนที่เหลือเป็นเงินสมทบจากรัฐบาล  องค์กรปกครองท้องช่วยถิ่น  เงินบริจาค  ฯลฯ)  ช่วยเหลือสมาชิกไปแล้วกว่า 2 ล้านคน  รวมเป็นเงินกว่า 2,100 ล้านบาท ‘กองบุญ’ ที่ช่วยเหลือสมาชิกตั้งแต่เกิดจนตาย      กองทุนสวัสดิการชุมชนก็เหมือนกับ ‘กองบุญ’ ที่ ‘แก้ว  สังข์ชู’  กล่าวเอาไว้  เพราะสมาชิกทุกคนเอาเงินมากองรวมกันไว้  เพียงแค่วันละ 1 บาท  หากมีสมาชิก 100 คน จะเป็นเงินวันละ 100 บาท  เดือนละ 3,000 บาท  ปีละ 36,000 บาท  ฯลฯ  นานวันเข้าก็เป็นเงินแสน  เงินล้าน  เมื่อรัฐบาลสมทบเงินเข้ากองทุนในอัตรา 1 ต่อ 1  รวมทั้งองค์กรปกครองท้องถิ่น  และภาคเอกชน  ห้างร้าน  ร่วมสมทบเงินเข้ากองบุญก็ยิ่งทำให้กองทุนสวัสดิการชุมชนต่างๆ  เติบโต  ช่วยเหลือสมาชิกได้อย่างทั่วถึง       ดังเช่น  ‘กองทุนคุณธรรมสวัสดิการชุมชนตำบลเมืองแก’ อ.ท่าตูม  จ.สุรินทร์  จัดตั้งขึ้นมาได้ในเดือนพฤษภาคม 2550  มีสมาชิกเริ่มต้น 192 คน  มาจากอาสาสมัครสาธารณสุขประจำหมู่บ้าน (อสม.) 19 หมู่บ้าน (หมู่บ้านละ 10 คน) มีเงินกองทุนเริ่มแรกไม่กี่พันบาท  ผ่านไป  13 ปี  (มิถุนายน 2563) กองทุนมีเงินสะสมกว่า 21 ล้านบาท...!!      พัชรี  บุญมี  ประธานกองทุนฯ  เล่าว่า  กองทุนฯ จะให้สมาชิกสมทบเงินเข้ากองทุนฯ เป็นรายเดือนหรือรายปีตามสะดวก  คือ  เดือนละ 30-31 บาท (ตามจำนวนวันในแต่ละเดือน)  รายปีๆ ละ 365 บาท  นำเงินกองทุนมาช่วยเหลือสวัสดิการให้สมาชิก 15 ด้าน  เช่น  คลอดบุตร 500 บาท  แม่นอนโรงพยาบาลคืนละ 300 บาท  เจ็บป่วยนอนโรงพยาบาลคืนละ 100 บาท  ปีหนึ่งไม่เกิน 10 คืน  เสียชีวิตช่วยตั้งแต่ 2,500-15,000 บาท  (เป็นสมาชิกตั้งแต่ 6 เดือน -11 ปี)  ทุนการศึกษาเด็ก  งานศพ-งานบวชปลอดเหล้า  ฯลฯ  เบิกจ่ายสวัสดิการทุกวันที่ 5 ของเดือน      จากจำนวนสมาชิกเริ่มแรก 192 คนในปี 2550  ด้วยการทำงานของคณะกรรมการทั้ง 19 หมู่บ้าน  ซึ่งส่วนใหญ่เป็น อสม.ที่เข้าถึงและใกล้ชิดกับชาวบ้านอยู่แล้ว  เพราะ อสม.จะให้การดูแลสุขภาพเบื้องต้นแก่ชาวบ้าน  ประกอบกับคณะกรรมการมีความซื่อสัตย์  ทำงานด้วยความเสียสละ  จึงทำให้ชาวบ้านในตำบลให้ความเชื่อถือ  สมัครเข้ามาเป็นสมาชิกอย่างต่อเนื่อง  โดยในปี 2551 สมาชิกเพิ่มขึ้นเป็น 845 คน  ปี 2552 เพิ่มเป็น 1,312 คน  ปี 2553 เพิ่มเป็น  3,663 คน  และเพิ่มขึ้นทุกปีๆ  จนถึงปัจจุบัน  มีสมาชิกจำนวน 5,195 คน  คิดเป็นร้อยละ 71.73 ของประชากรทั้งตำบล      “กองทุนฯ ของเรามีระบบการบริหารจัดการที่ดี  มีความโปร่งใส  มีคณะกรรมการบริหารกองทุนฯ รวมทั้งหมด 34  คน  มาจากกรรมการในระดับหมู่บ้านและตำบล  กรรมการจะไม่ถือเงินสดไว้ในมือ  เพื่อป้องกันปัญหา  นอกจากนี้เรายังมีระบบตรวจสอบที่ดี  มีการตรวจสอบภายในอย่างสม่ำเสมอ  และเชิญหน่วยงานในท้องถิ่น  เช่น  เทศบาลมาเป็นกรรมการร่วมตรวจสอบ   โรงพยาบาลส่งเสริมสุขภาพตำบลร่วมวางระบบเอกสาร  ระบบบัญชี  มีบัญชีรายรับ-จ่ายต่างๆ   สมาชิกสามารถตรวจสอบข้อมูลการเงินได้  ทำให้กองทุนฯ ได้รับความเชื่อถือทั้งจากสมาชิกและหน่วยงานภายนอก” ประธานกองทุนฯ กล่าว (ในช่วงสถานการณ์โควิด-19 เครือข่ายกองทุนสวัสดิการฯ ทั่วประเทศร่วมกันทำหน้ากากผ้าแจกจ่ายประชาชนกว่า 1 ล้านชิ้น)      ปัจจุบันกองทุนคุณธรรมสวัสดิการชุมชนตำบลเมืองแก  มีเงินสะสมทั้งหมด 21  ล้านบาทเศษ  (เป็นเงินสมทบจากสมาชิก 14 ล้านบาทเศษ  รัฐบาลสมทบผ่าน พอช. 4.2 ล้านบาทเศษ  เทศบาล 2.4 ล้านบาทเศษ  ฯลฯ ) ช่วยเหลือสมาชิกไปแล้ว  5,523  คน  รวมเป็นเงิน  8  ล้านบาทเศษ  ยอดเงินคงเหลือปัจจุบัน  12  ล้านบาทเศษ      จากผลงานการบริหารกองทุนฯ ดังกล่าว  ‘กองทุนคุณธรรมสวัสดิการชุมชนตำบลเมืองแก’  จึงเป็น 1 ใน 8 กองทุนที่ได้รับรางวัล ‘ผู้สรรค์สร้างความมั่นคงของมนุษย์ระดับชาติ’ ประจำปี 2563  (ด้านการบริหารจัดการกองทุนที่ดีและมีธรรมาภิบาล) ตามแนวคิดสวัสดิการสังคม ‘จากครรภ์มารดาถึงเชิงตะกอน’ ของ ดร.ป๋วย  อึ๊งภากรณ์ ร่วมขับเคลื่อน ‘ร่าง พ.ร.บ.ส่งเสริมระบบสวัสดิการของชุมชน  พ.ศ...’                                                                                                                         แม้ว่ากองทุนสวัสดิการชุมชนจะเริ่มจัดตั้งขึ้นมาตั้งแต่ปี 2548   โดยปัจจุบันกองทุนสวัสดิการชุมชนรุ่นแรกๆ ที่ก่อตั้งมีอายุย่างเข้า 15 ปี  และมีการจัดตั้งกองทุนสวัสดิการชุมชนในระดับตำบลและเทศบาลแล้วกว่า 6,000 กองทุนทั่วประเทศ       แต่อย่างไรก็ตาม  กองทุนสวัสดิการชุมชนต่างๆ ยังไม่มีกฎหมายรองรับ  ยังไม่มีสถานะเป็นนิติบุคคล  รวมทั้งยังไม่ได้รับการสนับสนุนจากรัฐบาลและหน่วยงานต่างๆ อย่างต่อเนื่อง  บางกองทุนมีความเข้มแข็ง  เติบโตขึ้นเรื่อยๆ  แต่หลายกองทุนยังขาดความเข้มแข็ง  การบริหารจัดการยังไม่เป็นระบบ  ฯลฯ  ดังนั้นในช่วง 2-3 ปีที่ผ่านมา  แกนนำเครือข่ายกองทุนสวัสดิการชุมชนทั่วประเทศจึงได้เริ่มขับเคลื่อนเพื่อผลักดันให้มี  ‘กฎหมายว่าด้วยการส่งเสริมระบบสวัสดิการของชุมชน’  ขึ้นมา      แก้ว  สังข์ชู   ในฐานะประธานผู้ริเริ่มเสนอกฎหมาย  กล่าวว่า  จากเหตุผลดังกล่าว  คณะอนุกรรมการเครือข่ายสวัสดิการชุมชนระดับชาติจึงได้ประชุมปรึกษาหารือร่วมกับสถาบันพัฒนาองค์กรชุมชนฯ  และหน่วยงานภาคีที่เกี่ยวข้อง  เช่นวิทยาลัยพัฒนศาสตร์  ป๋วย อึ๊งภากรณ์      มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์  โดยมีนักวิชาการด้านกฎหมายจากสถาบันพระปกเกล้าช่วยร่างกฎหมายฉบับนี้ขึ้นมา  คือ ‘ร่าง พ.ร.บ.ส่งเสริมระบบสวัสดิการของชุมชน  พ.ศ...’  และมีการปรับปรุงแก้ไขร่าง พ.ร.บ. โดยการรับฟังความคิดเห็นจากผู้แทนกองทุนสวัสดิการชุมชนทั่วประเทศ  รวมทั้งชี้แจงและสร้างความเข้าใจกับพรรคการเมืองต่างๆ  เพื่อให้สนับสนุนร่าง พ.ร.บ.ฉบับนี้ด้วย      “ร่าง พ.ร.บ.ฉบับนี้  มีวัตถุประสงค์หลัก  2 ประการ  คือ วัตถุประสงค์แรก  เราจะยกระดับกองทุนขึ้นเป็นนิติบุคคล  เพื่อให้ทำนิติกรรมและสัญญาต่างๆ ได้  และเมื่อภาคเอกชนหรือบริษัทห้างร้านต่างๆ  บริจาคหรือสมทบเงินช่วยเหลือกองทุนก็สามารถนำหลักฐานไปลดหย่อนภาษีได้  วัตถุประสงค์ที่สอง  คือ  เพื่อรองรับความเสี่ยง  เพราะตอนนี้กองทุนสวัสดิการฯ เติบโตทั้งคน  ทั้งเงิน  บางกองทุนมีเงิน 5  ล้านบางกองทุนมี  10 ล้านบาท  มีสมาชิก 3-4 พันคน  ถ้ามีกฎหมายรองรับขึ้นมา  กฎหมายฉบับนี้จะช่วยส่งเสริมระบบสวัสดิการ   และไม่ใช่เป็นกฎหมายบังคับ   แต่จะส่งเสริมให้มีคนและองค์กรต่างๆ  เข้ามาร่วมกันยกระดับ  เข้ามาด้วยความสมัครใจ   กฎหมายเป็นแค่ ‘เครื่องมือ’ เท่านั้น  เพื่อส่งเสริมให้กองทุนสวัสดิการชุมชนยกระดับขึ้นไปเป็นหลักใหญ่ของการพัฒนาคนในชุมชนท้องถิ่น”  ประธานผู้ริเริ่มเสนอกฎหมายอธิบาย      ขณะที่ ปาลิน  ธำรงรัตนศิลป์  ผู้ประสานงานการเสนอร่าง พ.ร.บ.  กล่าวเสริมว่า  ที่ผ่านมากองทุนสวัสดิการชุมชนยังไม่มีกฎหมายรองรับ  หน่วยงานต่างๆ  รวมทั้งองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่นส่วนใหญ่ยังไม่ได้เข้ามาให้การสนับสนุน  นอกจากนี้เมื่อมีการเปลี่ยนรัฐบาลใหม่  กองทุนสวัสดิการชุมชนก็อาจจะไม่ได้รับการส่งเสริมอย่างต่อเนื่อง         “ดังนั้นเพื่อส่งเสริมให้ชุมชนสร้างสวัสดิการให้กับประชาชนในชุมชน  ลดความเหลื่อมล้ำในการพัฒนาคุณภาพชีวิต   เปิดโอกาสให้ภาคส่วนต่าง ๆ สามารถเข้ามาสนับสนุนกิจการของกองทุนฯ   เสริมสร้างความเข้มแข็งของชุมชนและสังคมที่เกื้อกูลกัน   และความมั่นคงของกองทุนสวัสดิการในเชิงเศรษฐกิจ  สังคม วัฒนธรรม และสิ่งแวดล้อม   เครือข่ายกองทุนสวัสดิการชุมชนทั่วประเทศและภาคีเครือข่ายจึงได้ร่วมกันขับเคลื่อนพระราชบัญญัติฉบับนี้”  ผู้ประสานงานฯ กล่าว (คณะผู้ริเริ่มเสนอกฎหมายยื่นร่าง พ.ร.บ.ต่อเลขาธิการรัฐสภาเมื่อเดือนธันวาคม 2562)      ส่วนขั้นตอนการเสนอร่าง พ.ร.บ.นั้น  ในช่วงปลายเดือนธันวาคม 2562 ที่ผ่านมา  เครือข่ายองค์กรสวัสดิการชุมชนได้เสนอเรื่องเป็นหนังสือต่อประธานรัฐสภาแล้ว  หลังจากนั้นสำนักงานเลขาธิการสภาผู้แทนราษฎรได้ตรวจสอบหลักฐานและเอกสารต่างๆ เพื่อตรวจสอบความถูกต้อง  ฯลฯ  และล่าสุดเมื่อเดือนพฤษภาคมที่ผ่านมา  สำนักงานเลขาธิการสภาฯ มีหนังสือแจ้งมายังผู้ริเริ่มเสนอกฎหมายเพื่อให้ดำเนินการรวบรวมรายชื่อให้ครบ 10,000 คน      ขณะที่เครือข่ายองค์กรสวัสดิการชุมชนจะจัดอบรมแกนนำเครือข่ายทั่วประเทศประมาณ  300 คนในช่วงต้นเดือนกรกฎาคมนี้  เพื่อกลับไปรณรงค์  ชี้แจง  และสร้างความเข้าใจให้สมาชิกกองทุนฯ ทุกจังหวัดที่มีสิทธิเลือกตั้งเข้าชื่อกันไม่น้อยกว่า  12,000-15,000  คน  ให้แล้วเสร็จภายในเดือนสิงหาคมนี้  หลังจากนั้นจะรวบรวมรายชื่อ  พร้อมทั้งร่าง พ.ร.บ.ฉบับนี้เสนอต่อประธานรัฐสภา  เพื่อดำเนินการตามขั้นตอน  และเสนอเข้าสู่การพิจารณาของรัฐสภาต่อไป...!!              เปิด ‘ร่าง พ.ร.บ.ส่งเสริมระบบสวัสดิการของชุมชน  พ.ศ...’                หลักการ :  ให้มีกฎหมายว่าด้วยการส่งเสริมระบบสวัสดิการของชุมชน เหตุผล :  โดยที่รัฐธรรมนูญแห่งราชอาณาจักรไทยพุทธศักราช ๒๕๖๐ มาตรา ๔๓ (๔) กำหนดให้บุคคลและชุมชนมีสิทธิจัดให้มีระบบสวัสดิการของชุมชนรวมทั้งมีสิทธิที่จะร่วมกับองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่นหรือรัฐในการดำเนินการดังกล่าวด้วย  ขณะที่ตั้งแต่ปี พ.ศ. ๒๕๔๘  จนถึงปัจจุบัน   ชุมชนทั่วประเทศได้มีการจัดตั้งกองทุนสวัสดิการชุมชนในระดับตำบลขึ้น   เพื่อดำเนิน การจัดสวัสดิการที่หลากหลายให้แก่สมาชิกโดยความสมัครใจ  เป็นการสร้างหลักประกันความมั่นคงและการช่วยเหลือเกื้อกูลกันของชุมชน  ซึ่งเป็นรากฐานของชุมชนเข้มแข็ง  ภายใต้หลักการ “ให้อย่างมีคุณค่า  รับอย่างมีศักดิ์ศรี”        ดังนั้นเพื่อให้การรับรองสิทธิของบุคคลและชุมชนตามเจตนารมณ์ของรัฐธรรมนูญแห่งราชอาณาจักรไทยดังกล่าวเกิดผลในทางปฏิบัติ  และเพื่อส่งเสริมสนับสนุนให้ประชาชนและองค์กรชุมชนมีส่วนร่วมและมีบทบาทในการพัฒนาความเข้มแข็งของชุมชนและสังคมให้มีความมั่นคงในชีวิตและลดความเหลื่อมล้ำในสังคม  จึงควรมีกฎหมายส่งเสริมสนับสนุนและรองรับสถานภาพทางกฎหมายและการดำเนินงานของกองทุนสวัสดิการชุมชนในการจัดระบบสวัสดิการของชุมชน  จึงจำเป็นต้องตราพระราชบัญญัตินี้      ทั้งนี้ (ร่าง) พ.ร.บ.ฉบับนี้มีทั้งหมด ๕ หมวด  ๔๓  มาตรา   มีสาระสำคัญ  เช่น      มาตรา ๓ ในพระราชบัญญัตินี้ “ระบบสวัสดิการของชุมชน” หมายความว่า  รูปแบบหรือวิถีการช่วยเหลือเกื้อกูลกันของคนในชุมชนที่มีความเกี่ยวข้องสัมพันธ์ในเรื่องสวัสดิการของชุมชนเพื่อให้เกิดความอยู่เย็นเป็นสุขร่วมกันของประชาชนในชุมชน  บนหลักการพึ่งตนเอง  การให้อย่างมีคุณค่า  รับอย่างมีศักดิ์ศรี  และความร่วมมือกันของหน่วยงานที่เกี่ยวข้องโดยเป้าหมายเพื่อสร้างชุมชนเข้มแข็ง      “ชุมชน” หมายความว่า  กลุ่มประชาชนที่รวมตัวกันในเขตพื้นที่ขององค์กรปกครองส่วนท้องถิ่นใดองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่นหนึ่ง  โดยมีผลประโยชน์และวัตถุประสงค์ร่วมกัน  เพื่อช่วยเหลือหรือสนับสนุน  หรือทำกิจกรรมอันชอบด้วยกฎหมายและศีลธรรมอันดีร่วมกัน  หรือดำเนินการอื่นอันเป็นประโยชน์ร่วมกันของสมาชิก  มีการดำเนินการอย่างต่อเนื่องและมีระบบบริหารจัดการและการแสดงเจตนาแทนกลุ่มได้ “กองทุนสวัสดิการชุมชน” หมายความว่า  กองทุนสวัสดิการชุมชนในระดับท้องถิ่น  หรือกองทุนสวัสดิการชุมชนในระดับเขตของกรุงเทพมหานคร      มาตรา ๔ ให้รัฐมนตรีว่าการกระทรวงการพัฒนาสังคมและความมั่นคงของมนุษย์รักษาการตามพระราชบัญญัตินี้ และให้มีอำนาจออกกฎกระทรวง  ระเบียบ  และประกาศ  เพื่อปฏิบัติตามพระราชบัญญัตินี้      มาตรา ๑๒ ให้มีคณะกรรมการส่งเสริมระบบสวัสดิการของชุมชนแห่งชาติ  เรียกโดยย่อว่า “กสสช.” ประกอบด้วย (๑) นายกรัฐมนตรี หรือรองนายกรัฐมนตรีที่ได้รับมอบหมายเป็นประธาน   (๒) กรรมการผู้ทรงคุณวุฒิมาจากการเลือกของ (๕) และ (๖) เป็นรองประธานกรรมการคนที่หนึ่ง  (๓) รัฐมนตรีว่าการกระทรวงการพัฒนาสังคมและความมั่นคงของมนุษย์ เป็นรองประธานกรรมการคนที่สอง  (๔) กรรมการโดยตำแหน่ง ได้แก่ อธิบดีกรมส่งเสริมการปกครองท้องถิ่น   อธิบดีกรมการพัฒนาชุมชน  อธิบดีกรมพัฒนาสังคมและสวัสดิการ  ผู้อำนวยการสำนักงานเศรษฐกิจการคลัง  ผู้แทนกระทรวงสาธารณสุข  ประธานกรรมการสถาบันพัฒนาองค์กรชุมชน   (๕) ผู้แทนกองทุนสวัสดิการชุมชน จำนวนหกคนเป็นกรรมการ  ฯลฯ      มาตรา ๑๙ คณะกรรมการมีหน้าที่และอำนาจ  ดังต่อไปนี้  (๑) พิจารณาให้ความเห็นชอบแผนแม่บทการส่งเสริมระบบสวัสดิการของชุมชนตามมาตรา ๒๑ (๑)  (๒) เสนอแนะและให้ความเห็นต่อคณะรัฐมนตรีเกี่ยวกับนโยบายการจัดระบบสวัสดิการของชุมชน  (๓ ) เสนอแนะต่อคณะรัฐมนตรีให้มีหรือแก้ไขกฎหมาย  ระเบียบ  ข้อบังคับ  หรือมติคณะรัฐมนตรีให้เอื้ออำนวยต่อการส่งเสริมสวัสดิการของชุมชน  (๔) เสนอแนะมาตรการด้านการเงิน  การคลัง  การภาษีอากร  หรือด้านอื่น  เพื่อส่งเสริมระบบสวัสดิการของชุมชน ต่อคณะรัฐมนตรีหรือรัฐมนตรี (๕) ประสานนโยบายและแผน  สร้างความร่วมมือกับส่วนราชการ  หน่วยงานของรัฐ  องค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น หรือภาคเอกชนที่เกี่ยวข้องในการส่งเสริมระบบสวัสดิการของชุมชน  (๖) กำหนดมาตรการส่งเสริม  สนับสนุนการจัดตั้งและพัฒนาความเข้มแข็งของกองทุนสวัสดิการชุมชนเพื่อบรรลุวัตถุประสงค์ของระบบสวัสดิการของชุมชน  (๗) วางระเบียบว่าด้วยการจัดสรรงบประมาณสมทบกองทุนสวัสดิการชุมชนในกรณีที่รัฐบาลมีนโยบาย  ฯลฯ      มาตรา ๒๒ ให้มีคณะกรรมการสนับสนุนการขับเคลื่อนระบบสวัสดิการของชุมชนระดับจังหวัด  เรียกโดยย่อว่า “คสสจ.” ประกอบด้วย  (๑) ผู้ว่าราชการจังหวัด เป็นประธานกรรมการ  (๒) ผู้แทนกองทุนสวัสดิการชุมชนในพื้นที่จังหวัดที่คัดเลือกกันเองจำนวนหนึ่งคนเป็นรองประธานกรรมการ  (๓) กรรมการโดยตำแหน่ง ได้แก่  พัฒนาการชุมชนจังหวัด  นายแพทย์สาธารณสุขจังหวัด  เกษตรจังหวัด  ผู้แทนสถาบันพัฒนาองค์กรชุมชน (องค์การมหาชน) นายกองค์การบริหารส่วนจังหวัด ฯลฯ      มาตรา ๒๙ ให้ คสสจ. มีหน้าที่และอำนาจ ดังต่อไปนี้  (๑) จัดทำแผนส่งเสริมการพัฒนาระบบสวัสดิการของชุมชน  แนวทางการส่งเสริมระบบสวัสดิการของในพื้นที่จังหวัดต่อคณะกรรมการและยุทธศาสตร์จังหวัด (๒) ส่งเสริม สนับสนุนการจัดตั้ง  การพัฒนา  การแก้ปัญหาและติดตามการดำเนินงานของกองทุนสวัสดิการชุมชนในจังหวัด  (๓) ประสานให้ส่วนราชการ หน่วยงานของรัฐ องค์กรปกครองส่วนท้องถิ่นและภาคเอกชนเข้ามาส่งเสริมสนับสนุนการพัฒนาระบบสวัสดิการชุมชนในจังหวัด (๔) พิจารณารับรองสถานภาพ และสั่งยุบเลิกกองทุนสวัสดิการชุมชนตามหลักเกณฑ์ที่สถาบันพัฒนาองค์กรชุมชน (องค์การมหาชน) กำหนด  (๕) พิจารณาจัดสรรงบประมาณที่เกี่ยวข้องกับกองทุนสวัสดิการชุมชน  ฯลฯ   ‘ฟ้าหลังฝน’ ที่บ้านมั่นคงตากสิน  จ.ตาก (บ้านมั่นคงสหกรณ์ตากสิน  จำกัด  ช่วงแรกที่ยังก่อสร้างไม่เสร็จ)      ความฝันที่จะมีบ้านเป็นของตัวเองสักหลังของคนยากคนจนดูเหมือนจะเป็นความจริงได้ยากนัก  เพราะลำพังการหากินไปวันๆ  เพื่อเลี้ยงปากเลี้ยงท้องของคนในครอบครัวก็แทบจะไม่มีเงินเหลือเก็บ  หลายครอบครัวจึงต้องเช่าบ้านคนอื่นอยู่  บ้างก็ปลูกสร้างในที่ดินเช่า  หรือที่ข้นแค้นก็ต้องบุกรุกที่ดินรกร้าง  ปลูกสร้างบ้านด้วยเศษวัสดุต่างๆ ที่พอจะหาได้เพื่อกันแดด  กันฝน  แต่เมื่อมีหน่วยงานรัฐเข้ามาสานฝัน   พวกเขาจึงมีความหวังขึ้นมา...      เช่นเดียวกับพี่น้องบ้านมั่นคงตากสิน  อำเภอเมือง  จังหวัดตาก  ที่รวมตัวกันแก้ไขปัญหาที่อยู่อาศัย  จากเดิมที่พวกเขาไม่มีที่อยู่อาศัยเป็นของตัวเอง  ต้องเช่าบ้านอยู่อาศัยมานานหลายสิบปี  หรือปลูกสร้างบ้านในที่ดินบุกรุก  หลายครอบครัวต้องย้ายบ้านเป็นว่าเล่นเพราะถูกเจ้าของที่ดินขับไล่   แต่ในวันนี้พวกเขามีบ้านอยู่อาศัยที่มั่นคง  ไม่ต้องระเหเร่ร่อนไปไหน  แต่กว่าจะมีวันนี้ได้พวกเขาต้องต่อสู้กับอุปสรรคและปัญหานานา  หลายคนท้อถอยต้องถอนตัวออกไป รวมพลังคนจน  คนอยากมีบ้าน      บริเวณอำเภอเมือง  จังหวัดตาก  มีชุมชนแออัดตั้งอยู่นับ 10 แห่ง  ชาวบ้านส่วนใหญ่มีรายได้น้อย  มีอาชีพรับจ้างทั่วไป  ค้าขายเล็กๆ น้อย  เก็บขยะ  ฯลฯ  ไม่มีรายได้เพียงพอที่จะมีที่อยู่อาศัยเป็นของตนเอง  จึงต้องเช่าบ้านคนอื่นอยู่  หรือเช่าที่ดินปลูกสร้างบ้าน  และมีจำนวนไม่น้อยที่บุกรุกที่ดินรกร้างว่างเปล่าของรัฐและเอกชนปลูกสร้างบ้าน       ราวปี 2540  แกนนำชุมชนรายหนึ่งที่เห็นความเดือดร้อนด้านที่อยู่อาศัยของชาวชุมชนในเขตอำเภอเมือง  จึงได้รวบรวมชาวบ้านที่มีความเดือดร้อนจัดตั้งกลุ่มออมทรัพย์เพื่อแก้ไขปัญหาที่อยู่อาศัย  โดยให้ผู้ที่สนใจสมัครเข้ามาเป็นสมาชิก  และต้องออมเงินเข้ากลุ่มอย่างน้อยเดือนละ 100-500 บาท  ใครมีมากก็ออมมาก  เพื่อเป็นกองทุนในการแก้ไขปัญหาที่อยู่อาศัย  โดยมีเงื่อนไขว่า  ใครที่ออมครบ 15,000   บาทก็จะได้สร้างบ้านก่อน  มีชาวบ้านที่เดือดร้อนต้องการที่อยู่อาศัยสมัครเข้าเป็นสมาชิกประมาณ  250 ราย (ครอบครัว)      ประมาณปี 2543  แกนนำและชาวชุมชนบางส่วนได้เข้ามาขอคำแนะนำการแก้ไขปัญหาที่อยู่อาศัยกับสถาบันพัฒนาองค์กรชุมชน (องค์การมหาชน) หรือ พอช. ที่กรุงเทพฯ  โดยทาง พอช. แนะนำให้กลุ่มออมทรัพย์ที่ชาวบ้านจัดตั้งขึ้นมาจดทะเบียนเป็นสหกรณ์เคหสถาน  เพื่อให้มีสถานะเป็นนิติบุคคล  สามารถทำนิติกรรมสัญญา  เช่น  เช่าหรือซื้อที่ดิน  หรือรับความช่วยเหลือจากหน่วยงานรัฐได้       หลังจากนั้นแกนนำและชาวบ้านจึงกลับไปปรึกษาหารือกับสำนักงานสหกรณ์จังหวัดตากเพื่อเตรียมการจดทะเบียนเป็นสหกรณ์เคหสถาน  แต่กว่าจะเป็นรูปเป็นร่างก็ย่างเข้าสู่ปี 2549  และสามารถจดทะเบียนเป็นสหกรณ์ได้ในปี 2550 ใช้ชื่อว่า ‘สหกรณ์เคหสถานตากสิน  จำกัด’  ในระหว่างนั้นชาวบ้านก็ยังออมเงินเข้ากลุ่มอยู่เรื่อยๆ  แต่ก็มีหลายครอบครัวถอนตัวออกไปเพราะไม่มั่นใจว่าจะได้สร้างบ้านหรือไม่       ขณะเดียวกันเจ้าหน้าที่ พอช.ได้เข้ามาทำงานร่วมกับแกนนำและชาวบ้าน  มีการจัดประชุม  พากันไปดูที่ดินแปลงต่างๆ  ทั้งของรัฐและเอกชน  จนได้ข้อสรุปว่า  ที่ดินเอกชนมีราคาแพง  ชาวบ้านมีรายได้น้อย  ควรจะเช่าที่ดินราชพัสดุของกรมธนารักษ์  เดิมเป็นสนามบินร้าง  เนื้อที่ 35 ไร่เศษ  ตั้งอยู่ที่ตำบลน้ำรึม  อ.เมือง  จ.ตาก  (ราคาตารางวาละ 75 สตางค์) เพื่อจัดทำโครงการบ้านมั่นคง  ระยะเวลาเช่า (ช่วงแรก) 30 ปี  ประกอบกับในขณะนั้น  พอช.และกรมธนารักษ์มีข้อตกลงร่วมกันที่จะสนับสนุนให้ชุมชนที่มีความเดือดร้อนด้านที่อยู่อาศัยทั่วประเทศรวมกลุ่มกันเช่าที่ดินเพื่อจัดทำโครงการบ้านมั่นคงขึ้นมา มรสุมพัดกระหน่ำ  แต่ชุมชนยังยืนแกร่ง      เมื่อได้ที่ดินแล้ว  จึงมีการรวบรวมชาวบ้านที่เดือดร้อนด้านที่อยู่อาศัย  ซึ่งส่วนใหญ่เป็นกลุ่มบ้านเช่าและบุกรุกที่ดินจากชุมชนหนองหลวงและตำบลน้ำรึม  รวมทั้งหมด 315 ครอบครัวมาจัดทำโครงการบ้านมั่นคง  โดย พอช.จะสนับสนุนสินเชื่อและงบอุดหนุนการสร้างบ้านและสาธารณูปโภค  มีสถาปนิกจาก พอช.มาช่วยออกแบบบ้านให้ตรงกับความต้องการและความสามารถในการผ่อนของชาวบ้านแต่ละครอบครัว   เช่น  บ้านเดี่ยวชั้นเดียวขนาด 6x6 ตารางเมตร  บ้านเดี่ยวใต้ถุนสูง ขนาด 6x8 ตารางเมตร  บ้านแถวสองชั้น  ขนาด 4x12 ตารางเมตร  ฯลฯ  ราคาตั้งแต่ 125,000-185,000 บาท  สมาชิกผ่อนชำระเดือนละ (รวมเงินออมและค่าหุ้น) 1,157 บาทขึ้นไป      ในปี 2552 จึงเริ่มจัดทำโครงการบ้านมั่นคง  โดยจะก่อสร้างบ้านทั้งหมด 3 เฟส  รวม 315 หลัง  ใช้งบประมาณทั้งหมด  56 ล้านบาทเศษ  ในจำนวนนี้เป็นเงินออมจากชาวบ้านที่เป็นสมาชิกประมาณ  5.6 ล้านบาท  สินเชื่อจาก พอช.ประมาณ 44 ล้านบาท  เงินอุดหนุน 5.6 ล้านบาท  เฟสแรกจะสร้างจำนวน 86 หลัง       เริ่มก่อสร้างบ้านในช่วงปลายปี  2552  และกำหนดจะแล้วเสร็จทั้งโครงการภายในเดือนมีนาคม 2554  แต่สร้างบ้านเสร็จไปเพียง 80 หลัง  เกิดปัญหาด้านการบริหารเงินของประธานสหกรณ์ฯ  มีการนำเงินไปใช้ผิดประเภท  ผู้รับเหมางานก่อสร้างจึงทิ้งงาน  ทำให้ชาวบ้านที่ต่างตั้งความหวังจะมีบ้านเป็นของตัวเองกว่า 200 ครอบครัวต้องฝันค้าง  มีการรวมตัวกันไปร้องเรียนถึงผู้ว่าราชการจังหวัดตาก  เพื่อให้ช่วยแก้ไขปัญหาในช่วงต้นปี 2554  รวมทั้งมีการฟ้องร้องดำเนินคดีกับประธานสหกรณ์ฯ ด้วย      โชคชัย  รอดฉ่ำ  ประธานสหกรณ์ฯ คนปัจจุบัน  เล่าว่า  จากปัญหาดังกล่าวจึงมีการเปลี่ยนประธานสหกรณ์และคณะกรรมการหลายครั้ง  คณะกรรมการหลายคนท้อใจต้องลาออกไป  บางคนต้องหลั่งน้ำตาร้องไห้  เพราะเครียดจากปัญหาต่างๆ ที่โถมเข้ามา  ต้องถูกชาวบ้านด่า  และต้องแบกรับความหวังของชาวบ้าน   แต่ด้วยความตั้งใจไม่ย้อท้อของคณะกรรม การและชาวบ้านบางส่วน  จึงเริ่มมีกระบวนการฟื้นฟูสหกรณ์ตั้งแต่ปี 2555  โดยคณะกรรมการชุดใหม่ได้จัดประชุมชี้แจง  สร้างความเข้าใจ  และสร้างความมั่นใจให้แก่ชาวบ้าน   เพราะชาวบ้านที่ยังสร้างบ้านไม่เสร็จกว่า 200 ครอบครัว  ไม่ยอมส่งเงินเข้าสหกรณ์  ทั้งเงินออม  เงินหุ้น  สหกรณ์จึงแทบจะไม่มีเงินในการบริหารงาน  เหมือนมรสุมลูกใหญ่ที่ซัดกระหน่ำจนบ้านเรือนแทบจะพัง      “คณะกรรมการต้องเข้าไปคุยกับชาวบ้าน  ถามว่าพวกเรายังอยากจะได้บ้านไหม  ชาวบ้านก็ตอบว่าอยากได้  ถ้าอยากได้  พวกเราจะต้องร่วมกันต่อสู้  ช่วยกันฟื้นฟูสหกรณ์ขึ้นมาใหม่  และต้องช่วยกันส่งเงินเข้าสหกรณ์ทุกเดือน  เพื่อให้สหกรณ์เดินหน้า  และสร้างบ้านต่อไปได้”  โชคชัยเล่า      ขณะเดียวกัน  คณะกรรมการชุดใหม่ทำงานด้วยความซื่อสัตย์  โปร่งใส  ให้ชาวบ้านตรวจสอบหรือดูเอกสารการเงินได้ว่ามีรายรับ  รายจ่ายอย่างไร  ถูกต้องหรือไม่  นอกจากนี้ยังมีสำนักงานสหกรณ์จังหวัดตากมาช่วยให้คำแนะนำในเรื่องการจัดทำเอกสารการเงิน  บัญชีต่างๆ  รวมทั้งสำนักสินเชื่อ พอช.เข้ามาให้คำปรึกษาและสนับสนุนการฟื้นฟูสหกรณ์ฯ  เพื่อให้สหกรณ์เดินหน้าสร้างบ้านต่อไปได้      “เราใช้เวลากว่า 3   ปี  จากปี 2555 จนถึงปี 2558  จึงฟื้นฟูสหกรณ์ขึ้นมาได้  นอกจากนี้เรายังสร้างความรัก  ความสามัคคี  สร้างขวัญกำลังใจให้แก่ชาวบ้าน  ไม่ใช่ต่างคนต่างอยู่  ด้วยการจัดกิจกรรมงานบุญ  งานประเพณีต่างๆ  เช่น  งานบุญกลางบ้าน  แห่เทียน 9 วัด  รวมทั้งงานวันเด็ก  หรือใครเสียชีวิต  คณะกรรมการก็จะไปช่วย  ตอนแรกก็ควักเงินส่วนตัว  แต่ตอนหลังชาวบ้านเชื่อมั่น  เข้าใจก็ร่วมสมทบเงินทำบุญ”  โชคชัยเล่าถึงมรสุมที่พัดผ่าน ‘ฟ้าหลังฝน’ ที่บ้านมั่นคงตากสิน      หากจะว่าไปแล้ว  ความหวังที่อยากจะมีบ้านเป็นของตัวเองของพี่น้องบ้านมั่นคงตากสิน  ในตอนแรกคงจะเหมือนกับพายุหรือมรสุมร้ายที่โหมกระหน่ำซัดใส่จนความหวังของพวกเขาแทบพังทลายลงไป  แต่เมื่อพวกเขาได้ร่วมใจกันต่อสู้  ยืนหยัด  ต้านทาน   ฝ่าพายุฝนจนผ่านพ้นไป  ฟ้าหลังฝนจึงย่อมสดใสสวยงาม       ในปี 2561 บ้านในฝันของชาวตากสินก็แล้วเสร็จ  รวมทั้งหมด 329 หลัง  (เพิ่มจากเดิม 14 หลัง)  ทำให้พวกเขามีที่อยู่อาศัยที่มั่นคง  ไม่ต้องเช่าบ้านหรือบุกรุกที่ดินคนอื่นเหมือนที่ผ่านมา  เด็กๆ ก็มีที่วิ่งเล่น  นอกจากนี้สหกรณ์ฯ ยังมีเงินออมและเงินหุ้นจากสมาชิกกว่า 2 ล้านบาท  และสามารถให้สมาชิกที่เดือดร้อนกู้ยืมไปหมุนเวียนประกอบอาชีพหรือใช้จ่ายยามจำเป็นได้สูงสุด 50,000 บาท  โดยเสียดอกเบี้ยร้อยละ 1 บาทต่อเดือน (‘ลุงล้วน’  สมาชิกบ้านมั่นคงผู้พิการแต่ใจยังแกร่ง)      ขณะที่ ‘ล้วน  พุกนันทา’  อายุ 57 ปี  สมาชิกสหกรณ์เคหสถานตากสินฯ  รุ่นแรกๆ  อาศัยอยู่กับลูกหลาน  10 คนเป็นบ้านชั้นเดียวขนาด 6X8 ตารางเมตร  เล่าว่า  ตนเองมีอาชีพรับจ้างทั่วไป   และเป็นคนงานของรีสอร์ทแห่งหนึ่งที่อยู่ใกล้ชุมชน  เมื่อประมาณ 6 ปีก่อน  ขณะทำงานได้พลัดตกลงไปในบ่อบำบัดน้ำเสียของรีสอร์ท  จนถูกใบพัดของเครื่องตีน้ำตีกระดูกขาจนหัก  ต้องตัดขาทิ้ง 1   ข้างและใส่ขาเทียม  และอีก 1 ข้างได้รับบาดเจ็บ  แต่ก็ยังพอทำงานรับจ้างได้  บางช่วงไม่มีงานก็ต้องค้างชำระค่าผ่อนบ้าน  ผ่อนประมาณเดือนละ 1,500 บาท  หากสหกรณ์มีงานหรือมีประชุมก็จะเข้าร่วมไม่ขาด      “ตอนขาขาดก็รู้สึกใจหาย  แต่ไม่ท้อแท้  ยังมีกำลังใจ  เพราะยังมีครอบครัว  มีลูกหลานที่ต้องดูแลกันอยู่  ตอนนี้ก็อยากจะผ่อนบ้านให้หมดไวๆ จะได้ไม่มีภาระ  แต่ก็ดีใจที่มีบ้านเป็นของตัวเอง  ไม่ต้องเช่า  หรือบุกรุกที่ดินคนอื่น  ตอนนี้กำลังต่อเติมบ้านอีก 1 ห้อง  เพื่อลูกหลานจะได้อยู่กันสบาย  ไม่แออัด” ลุงล้วนกล่าวทิ้งท้าย      นี่คือเสี้ยวชีวิตส่วนหนึ่งของลุงล้วนที่พิการเพียงกาย  แต่ใจยังแข็งแกร่ง  พร้อมที่จะต่อสู้กับชีวิตต่อไป  เช่นเดียวกับสมาชิกบ้านมั่นคงตากสินที่ร่วมกันฝ่ามรสุม  จนมีบ้านใหม่ในวันนี้ !!    ชาวชุมชนริมแม่น้ำมูล จ.อุบลราชธานี ต่อเรือ-แพ  27 ลำเตรียมรับภัยน้ำท่วม โดย ธิปไตย  ฉายบุญครอง  (พิธีไหว้แม่ย่านางเรือและทดลองเดินเรือที่ต่อขึ้นมาของชาวชุมชนริมแม่น้ำมูล)      ปัญหาน้ำท่วมซ้ำซากในจังหวัดอุบลราชธานี  โดยเฉพาะพื้นที่สองฝั่งแม่น้ำมูลซึ่งเป็นแหล่งรองรับน้ำจากแม่น้ำสายหลักในภาคอีสาน  คือ  แม่น้ำชี (มีต้นกำเนิดที่ชัยภูมิ)  และแม่น้ำมูลตอนบน (มีต้นกำเนิดที่นครราชสีมา)  ไหลมาบรรจบกันที่แม่น้ำมูล (ตอนล่าง) ที่บริเวณ อ.วารินชำราบ  และ อ.เมือง จ.อุบลราชธานี  ก่อนจะไหลลงสู่แม่น้ำโขงที่ อ.โขงเจียม        หากปีใดมีพายุหรือมีปริมาณน้ำฝนมาก  แม่น้ำมูลที่ จ.อุบลราชธานีก็จะรองรับน้ำในปริมาณมากด้วย  ประกอบกับการพัฒนาพื้นที่ริมสองฝั่งแม่น้ำมูล  มีสิ่งก่อสร้าง  มีการตัดถนน  ฯลฯ  กีดขวางทางเดินของน้ำ  จึงทำให้พื้นที่ริมสองฝั่งแม่น้ำมูลเกิดปัญหาน้ำท่วมอยู่บ่อยครั้ง      โดยในช่วงปลายเดือนสิงหาคม-กันยายน 2562 ที่ผ่านมา  พายุโซนร้อน 2 ลูกที่พัดกระหน่ำภาคอีสานทำให้มวลน้ำจากจังหวัดต่างๆ ไหลลงสู่แม่น้ำมูลหนักกว่าที่ผ่านมา  ทำให้มีบ้านเรือน ทรัพย์สิน  ไร่นา  และสัตว์เลี้ยงของประชาชนในพื้นที่สองฝั่งแม่น้ำมูลได้รับความเสียหายหนักใน  4 อำเภอ  คือ  อำเภอเมือง  วารินชำราบ  สว่างวีระวงศ์  และดอนมดแดง  ได้รับความเสียหายกว่า 4,000 ครอบครัว  มีผู้เดือดร้อนกว่า 10,000 คน          อย่างไรก็ตาม ก่อนหน้านี้ในปี 2549  ชุมชนแออัดในเขตอำเภอเมืองและวารินชำราบจำนวน 19  ชุมชนได้รวมตัวกันเป็น ‘เครือข่ายชุมชนเพื่อการปฏิรูปสังคมและการเมืองจังหวัดอุบลราชธานี’ (คปสม.) เพื่อแก้ไขปัญหาที่ดิน  ที่อยู่อาศัย  การพัฒนาคุณภาพชีวิตในด้านต่างๆ  รวมทั้งปัญหาภัยพิบัติจากน้ำท่วม  ทำให้เครือข่ายฯ ตระหนักถึงปัญหาภัยน้ำท่วมที่เกิดขึ้นบ่อยๆ  ในพื้นที่ริมฝั่งลำน้ำมูล  จึงมีการเตรียมพร้อมต่างๆ  เช่น  จัดอบรมอาสาสมัครช่วยภัยน้ำท่วมในชุมชน  การสร้างที่พักชั่วคราว  สร้างโรงครัว  รวมทั้งต่อเรือเพื่อใช้อพยพในยามน้ำท่วม  จำนวน 4 ลำ  และได้นำมาใช้ในช่วงน้ำท่วมปี 2562 ที่ผ่านมา ต่อเรือ-แพ 27 ลำเตรียมรับภัยน้ำท่วม      จำนงค์  จิตนิรัตน์  ผู้ประสานงานเครือข่ายชุมชนเพื่อการปฏิรูปสังคมและการเมืองจังหวัดอุบลราชธานี (คปสม.) กล่าวว่า  การช่วยเหลือผู้ประสบภัยน้ำท่วมที่ จ.อุบลราชธานีที่ผ่านมา   หน่วยงานต่างๆ  เน้นการเยียวยาช่วยเหลือชาวบ้านภายหลังน้ำลด  แต่ไม่ได้ให้ชาวบ้านเรียนรู้วิธีการป้องกันและรับมือ  ซึ่งเมื่อหลายปีก่อนมูลนิธิชุมชนไทเข้ามาสนับสนุนให้ คปสม.นำภูมิปัญญาการต่อเรือของชุมชนท้องถิ่นมาสร้างเรือไว้รับมือเหตุการณ์น้ำท่วมที่ชุมชนคูสว่างและชุมชนหาดสวนสุข  อ.วารินชำราบ รวม  4 ลำ  เมื่อเกิดน้ำท่วมในปี 2562  จึงนำเรือมาใช้อพยพผู้คนและทรัพย์สิน  ทำให้ช่วยลดความเสียหายลงได้มาก  แต่การช่วยเหลือทำได้ในวงจำกัด  เนื่องจากมีเรือจำนวนน้อย      “จึงคิดว่าหากชุมชนริมแม่น้ำที่เสี่ยงต่อน้ำท่วมต่อเรือไว้ใช้ขนข้าวของเครื่องใช้   หรือมีแพใช้เก็บรักษาทรัพย์สิน 10 ครอบครัวต่อเรือ 1 ลำในทุกชุมชน   จะช่วยลดผลกระทบได้เมื่อเข้าสู่ฤดูน้ำหลาก   ซึ่งภายหลังจากเหตุการณ์น้ำท่วมในปี 2562  คปสม.จึงประสานขอรับการสนับสนุนจากหน่วยงานและองค์กรต่างๆ  เพื่อให้ชุมชนริมสองฝั่งแม่น้ำมูลได้ต่อเรือเอาไว้ใช้ในยามน้ำท่วม  เพราะที่มีอยู่ 4 ลำยังไม่เพียงพอ”  จำนงค์กล่าว      โดยมีหน่วยงานต่างๆ ร่วมสนับสนุนงบประมาณและอุปกรณ์ในการต่อเรือและแพตั้งแต่เดือนพฤศจิกายน 2562 ที่ผ่านมา  เช่น  จังหวัดอุบลราชธานี  สถาบันพัฒนาองค์กรชุมชน (องค์การมหาชน) หรือ พอช.  รวมทั้งเงินบริจาคจากประชาชน  ภาคเอกชน   รวมเป็นเงินประมาณ  900,000 บาท       หลังจากนั้นจึงมีการฝึกอบรมการต่อเรือ  มีวิทยากรมาช่วยสอน  และนำภูมิปัญญาเรื่องการต่อเรือของชาวบ้านที่สืบทอดต่อกันมาใช้เพื่อให้เหมาะสมกับสภาพลำน้ำของแต่ละท้องที่  เช่น   ในพื้นที่ที่มีกระแสน้ำไหลเชี่ยวจะต้องต่อหัวเรือให้สูงขึ้น  เพื่อให้เรือสู้กับกระแสน้ำเชี่ยว   และหากพื้นที่ไหนที่ลำน้ำไม่ไหลเชี่ยวมากให้ลดส่วนหัวของเรือลง  เพื่อลดแรงปะทะของน้ำ   ทำให้เรือแล่นได้เร็วขึ้นและรับปริมาณน้ำหนักบรรทุกสิ่งของได้มากขึ้นด้วย       จนถึงเดือนมิถุนายนที่ผ่านมา  ชาวชุมชนต่างๆ ริมแม่น้ำมูลได้ช่วยกันต่อแพเสร็จแล้ว 1 ลำ  เป็นแพโครงสร้างเหล็ก  ขนาดกว้างยาวประมาณ  6 X 6 เมตร  ใช้ถังพลาสติคขนาด 200 ลิตรช่วยพยุงแพ  สามารถบรรทุกคนได้ครั้งละ 40 คน  และเรือติดเครื่องยนต์อีก 26 ลำ (ในจำนวนนี้ 6 ลำ  เครือข่ายภัยพิบัติจากภาคใต้ช่วยกันสร้าง)  ขนาดกว้างยาวประมาณ  1.40 X 6 เมตร  โครงสร้างเป็นเหล็ก  หล่อด้วยเรซิ่น  บรรทุกคนได้ประมาณ 10 -15 คน      อย่างไรก็ตาม  จำนงค์บอกว่า  เรือและแพที่ต่อใหม่  รวมทั้งที่มีอยู่เดิมประมาณ 30 ลำคงจะไม่เพียงพอต่อการอพยพชาวบ้านได้ทันท่วงที  เพราะมีชุมชนที่ตั้งอยู่ริมน้ำมูลและเป็นพื้นที่เสี่ยงภัยประมาณ  40 ชุมชน  หากจะให้เพียงพอจะต้องใช้เรืออีกประมาณ 300 ลำ  ซึ่งจะต้องหาช่องทางมาสนับสนุนชุมชนต่อไป ภูมิปัญญาจากชุมชน      สุรชัย ศรีวัฒนานนท์ ช่างชุมชนเครือข่ายภัยพิบัติอุบลราชธานี  บอกว่า เดิมทีเดียวพวกเราเป็นช่างชุมชนอาสาในโครงการบ้านมั่นคงของ พอช.  มีความรู้พื้นฐานด้านงานช่างมาบ้างแล้ว  หลังน้ำท่วมปี 2562 จึงไปฝึกต่อเรือที่ชุมชนหาดสวนสุข ซึ่งมีช่างต่อเรือในชุมชน  เรียนรู้และปฏิบัติจริงไปพร้อมๆ กัน  ใช้ทีมงาน 3-4 คนต่อเรือ 1 ลำ  ใช้เวลานานประมาณ 15 วันจึงแล้วเสร็จ  เพราะตัวเรือทำจากเรซิน  ต้องรอให้น้ำยาในแต่ละชั้นแห้งก่อน      “ส่วนการออกแบบและขนาดของเรือก็ขึ้นอยู่กับแต่ละชุมชนว่าจะทำในรูปแบบใด  เพื่อให้เหมาะสมกับการใช้งานและภูมิปัญญาของแต่ละชุมชน  โดยให้แต่ละชุมชนต่อเรือเอง  ชุมชนละ 1 ลำ  รองรับน้ำหนักได้ประมาณ 500-600 กิโลฯ   ใช้งบประมาณลำละ 50,000  บาท   และโดยปกติเรือทั่วไปจะไม่มีทุ่น  แต่เรือของเครือข่ายฯ ที่ชาวบ้านช่วยกันทำจะใส่ทุ่นบริเวณหัวและท้ายเรือเพื่อป้องกันเรือจมน้ำ  แม้ว่าเรือจะรั่วหรือเกิดอุบัติเหตุ   เรือก็จะไม่จมน้ำ  ยังสามารถลอยน้ำได้  ถือว่าเป็นภูมิปัญญาของชุมชน  และเป็นเรือลำแรกที่พวกเราสร้างขึ้นมา  เป็นประสบการณ์ใหม่  ลำต่อไปจะพัฒนาให้มีประสิทธิภาพมากยิ่งขึ้น”  ช่างต่อเรือชุมชนรายนี้บอก      ทั้งนี้เมื่อกลางเดือนมิถุนายนที่ผ่านมา  เครือข่ายภัยพิบัติอุบลราชธานีร่วมกับพี่น้องชาวชุมชนจัดพิธีเชิญแม่ย่านางลงสู่แม่น้ำมูล  โดยนำเรือ  26 ลำ และแพ 1 ลำ  มาทำพิธีที่ท่าน้ำชุมชนหาดสวนยา  อ.วารินชำราบ  เพื่อเป็นการเตรียมความพร้อม และสร้างขวัญกำลังใจให้แก่ชาวชุมชน      ‘การไหว้แม่ย่านางเรือ’ เป็นความเชื่อของชาวชุมชนริมแม่น้ำมูลว่า  เรือทุกลำมีแม่ย่านางเรือประทับอยู่  เมื่อชาวบ้านจะออกเรือทุกครั้งจะทำการเซ่นไหว้แม่ย่านางเรือ  เพื่อเป็นการแสดงความเคารพสักการะ  ขอพรให้แม่ย่านางคุ้มครองให้รอดพ้นจากภัยต่างๆ  และมีโชคลาภในการทำมาหากิน  โดยเจ้าของเรือจะผูกด้ายขาว ด้ายแดง  และผ้าแดงไว้ที่หัวเรือ เสนอ  10 แนวทางเตรียมรับมือภัยน้ำท่วม      ศราวุธ เผ่าภูรี ผู้ประสานงานเครือข่ายภัยพิบัติอุบลราชธานี  กล่าวว่า  เรือและแพที่มีอยู่ในขณะนี้จะกระจายไปยังชุมชนต่างๆ  ที่ตั้งอยู่ริมแม่น้ำมูล  ในเขตอำเภอเมือง  วารินชำราบ  สว่างวีระวงศ์  และดอนมดแดง  หากเกิดน้ำท่วมจะได้นำเรือออกมาใช้ได้ทันที  นอกจากนี้ยังเตรียมเรือ 2  ลำให้เป็นเรือกู้ภัย  ใช้เคลื่อนย้ายผู้ป่วย  หรือกรณีฉุกเฉินสามารถไปช่วยเหลือพื้นที่นำท่วมอื่นๆ ได้อีก       “เรือแต่ละลำจะมีอาสาสมัครประจำเรือ  5 คน  ดูแลความพร้อมเพื่อให้ใช้งานได้ตลอดเวลา   มีการฝึกซ้อมการขับเรือ  เพื่อให้เกิดความชำนาญ  มีกองทุนเรือในแต่ละชุมชนเพื่อเป็นค่าน้ำมันและดูแลรักษาเรือ  รวมทั้งมีการฝึกซ้อมแผนอพยพชาวบ้านด้วย”  ศราวุธบอก       ศราวุธกล่าวด้วยว่า  จากประสบการณ์น้ำท่วมซ้ำซาก  ชาวชุมชนและเครือข่ายฯ  จึงมีการระดมความคิดเห็น  และมีข้อเสนอแนวทางเพื่อลดความเสียหายจากภัยน้ำท่วมอย่างยั่งยืน  ดังนี้  1.ให้เร่งรัด เร่งด่วน  การจ่ายค่าชดเชยความเสียหายจากน้ำท่วมเพื่อซ่อมแซมที่อยู่อาศัยตามสิทธิ์ที่ชาวบ้านควรได้รับ  2.ให้กรมป้องกันและบรรเทาสาธารณภัย  สนับสนุนวัสดุ  อุปกรณ์ให้ชุมชน  เช่น  การต่อเรือ  สร้างแพลอยน้ำ  หอเตือนภัย เพื่อลดความสูญเสียจากภัยพิบัติ      3.ให้รัฐบาลปรับปรุงกฎหมาย  และมีนโยบายส่งเสริมให้ชุมชนร่วมกับองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่นเตรียมความพร้อมรับมือภัยพิบัติ  เช่น  การจัดตั้งครัวกลาง  โดยให้ผู้ประสบภัยได้ดูแลกันเองได้อย่างทั่วถึง เป็นธรรม พร้อมสนับสนุนงบประมาณไปสู่ชุมชนและท้องถิ่นในการบริหารจัดการภัยพิบัติ      4.จัดให้มีศูนย์ภัยพิบัติชุมชน   ประกอบด้วย  การฝึกให้มีอาสาสมัครภัยพิบัติชุมชน  มีข้อมูลเสี่ยงภัย  มีอุปกรณ์ เครื่องมือในการลดความเสี่ยง  5.จัดศูนย์อพยพให้มีมาตรฐาน  มีที่พัก  ห้องน้ำ  โรงครัว และอยู่ใกล้ชุมชนเดิม  6.ปรับปรุง  จัดการระบบเตือนภัยและระบบข้อมูลให้มีเอกภาพ  มีข้อมูลที่ถูกต้อง รวดเร็ว  และเข้าถึงชุมชนได้หลายช่องทาง  7.มีการจัดทำแผนชุมชนทุกมิติ  ไม่ใช่เพียงแผนภัยพิบัติเท่านั้น      8.จัดให้มีการสื่อสาร  เชื่อมโยง  ขยายเครือข่าย  เพื่อการเตือนภัยในระดับชุมชนและระดับเครือข่าย  9.นำการจัดการองค์ความรู้มาใช้ในการเตือนภัย  10.เพิ่มการมีส่วนร่วมของชุมชนในการทำแผนป้องกันและบรรเทาสาธารณภัยในระดับจังหวัดและระดับประเทศ  ทั้งในระยะสั้นและระยะยาว      ขณะที่  จำนงค์  จิตนิรัตน์  ผู้ประสานงาน คปสม. กล่าวทิ้งท้ายว่า  เรือและแพที่ต่อใหม่  รวมทั้งที่มีอยู่เดิมประมาณ 30 ลำคงจะไม่เพียงพอต่อการอพยพชาวบ้านได้ทันท่วงที  เพราะมีชุมชนที่ตั้งอยู่ริมน้ำมูลและเป็นพื้นที่เสี่ยงภัยประมาณ  40 ชุมชน  หากจะให้เพียงพอ (10 ครอบครัวต่อเรือ 1 ลำ) จะต้องใช้เรืออีกประมาณ 300 ลำ  ซึ่งจะต้องหาช่องทางมาสนับสนุนชุมชนต่อไป      ทั้งหมดนี้คือตัวอย่างการนำประสบการณ์และบทเรียนจากปัญหาน้ำท่วมมาใช้เพื่อเตรียมพร้อมรับมือกับภัยพิบัติ  รวมทั้งข้อเสนอในการแก้ไขปัญหาระยะสั้นและระยะยาวของเครือข่ายภัยพิบัติอุบลราชธานี  โดยชุมชนเป็นแกนหลัก  และมีหน่วยงานต่างๆ ร่วมสนับสนุน  เพื่อจัดการภัยพิบัติได้อย่างยั่งยืน..!! https://www.thaipost.net/main/detail/70425 จำนงค์ จิตนิรัตน์, บ้านมั่นคงสหกรณ์ตากสิน จำกัด, พอช., ล้วน พุกนันทา, แก้ว สังข์ชู FALSE FALSE ADD https://storage.thaipost.net/main/uploads/photos/big/20200703/image_big_5eff05b5bea51.jpg 55408 24/01/2020 18:10 25/01/2020 00:01 พลิกโฉมคลองเปรมประชากร   (สภาพบ้านเรือนริมคลองเปรมประชากรที่ทรุดโทรมและปลูกสร้างลงไปในคลอง)    (ภาพกราฟฟิกสภาพชุมชนใหม่ริมคลองเปรมฯ)      คลองเปรมประชากรเป็นคลองสายแรกที่ขุดขึ้นในสมัยรัชกาลที่ 5 เพื่อร่นระยะเวลาในการล่องเรือจากกรุงเทพฯ-บางปะอิน  รวมทั้งเพื่อขยายพื้นที่ทำนาสองฝั่งคลองออกไป  มีความยาวประมาณ 50  กิโลเมตร  กว้าง 12 เมตร  แต่ปัจจุบันสภาพลำคลองตื้นเขิน  น้ำเน่าเสีย  มีสิ่งปลูกสร้างรุกล้ำลำคลองเป็นจำนวนมาก  ทำให้กีดขวางทางเดินของน้ำ  การระบายน้ำในคลองเปรมฯ จากทางตอนเหนือของกรุงเทพฯ ลงสู่แม่น้ำเจ้าพระยาและอ่าวไทยล่าช้าไม่มีประสิทธิภาพ  ทำให้เกิดปัญหาน้ำท่วมขัง      รัฐบาลจึงมีแผนฟื้นฟูคลองเปรมประชากรทั้งระบบ  ใช้งบ 4,448  ล้านบาท  โดยให้ กทม.-กรมโยธาธิการ-กรมชลประทาน  สร้างเขื่อนระบายน้ำและขุดลอกคลอง  เพื่อเพิ่มประสิทธิภาพการระบายน้ำ  ป้องกันน้ำท่วม  บำบัดน้ำเสีย  รวมทั้งพัฒนาโครงข่ายคมนาคมเชื่อมต่อรถ-ราง-เรือ  และให้สถาบันพัฒนาองค์กรชุมชน หรือ ‘พอช.’ จัดทำแผนงานพัฒนาที่อยู่อาศัยและคุณภาพชีวิตรองรับประชาชนที่ปลูกสร้างบ้านเรือนรุกล้ำคลองเปรมฯ ตามโครงการบ้านมั่นคง  จำนวน  38 ชุมชน  รวม 6,386 ครัวเรือน      ล่าสุดเมื่อวันที่ 13 มกราคมที่ผ่านมา  พลเอกประยุทธ์  จันทร์โอชา  นายกรัฐมนตรี ได้เดินทางมาเป็นประธานในพิธียกเสาเอกสร้างบ้านใหม่ให้แก่ชาวชุมชนประชาร่วมใจ 2 เขตจตุจักร  ที่ยินยอมพร้อมใจรื้อบ้านออกจากแนวคลองเปรมประชากรเป็นชุมชนแรก  เพื่อให้รัฐบาลเดินหน้าตามแผนงานการฟื้นฟูคลองเปรมฯ ทั้งระบบ คลองสายแรกที่ขุดในสมัยรัชกาลที่ 5      คลองเปรมประชากรเป็นคลองสายแรกที่พระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว  รัชกาลที่ 5  มีพระราชดำริให้ขุดขึ้นในปี พ.ศ. 2413  เพื่อเป็นคลองลัดเชื่อมแม่น้ำเจ้าพระยาเข้าด้วยกัน  เริ่มจากคลองผดุงกรุงเกษมบริเวณหน้าวัดโสมนัสวิหาร  ไปทะลุแม่น้ำเจ้าพระยาที่อำเภอบางปะอิน  จังหวัดพระนครศรีอยุธยา  ระยะทางประมาณ  50.8 กิโลเมตร  มีความกว้างประมาณ 12 เมตร      โดยมีพระราชประสงค์เพื่อย่นระยะทางระหว่างกรุงเทพฯ  กับกรุงเก่า (อยุธยา) เนื่องจากเส้นทางแม่น้ำเจ้าพระยาเดิมเป็นทางน้ำอ้อมวกเวียนใช้เวลาเดินทางนาน   และเพื่อขยายพื้นที่การทำนาริมสองฝั่งคลอง   เพราะเดิมพื้นที่แถบนี้เป็นป่ารกเต็มไปด้วยโขลงช้างป่า  ไม่มีใครไปบุกเบิกถากถาง  เพราะไม่มีคลองน้ำ  เมื่อขุดคลองขึ้นมาแล้ว  ประชาชนจะได้มีความสะดวกสบาย  ทั้งด้านการทำมาค้าขายและการสัญจรไปมา      ดังที่พระองค์ทรงบันทึกเอาไว้ว่า  “จะให้ราษฎรได้ความเย็นใจ  ราษฎรชายหญิง  ทั้งคฤหัฐ  บรรพชิต  ลูกค้าวานิชและต่างภาษา  ค้าขายขึ้นล่องคลองนี้โดยสะดวกทุกท่าน”       จึงโปรดเกล้าฯ จ้างแรงงานคนจีนมาขุด  ใช้เวลาขุด 16 เดือน  ใช้พระราชทรัพย์ส่วนพระองค์  จำนวน  2,544 ชั่ง  2 ตำลึง (ประมาณ 203,520 บาท)  และพระราชทานนามว่า “คลองสวัสดิ์เปรมประชากร”      ในการขุดคลองครั้งนั้นได้มีการปักหมุดหมายริมคลองเปรมฯ จากคลองผดุงกรุงเกษมถึงพระนครศรีอยุธยา  เพื่อบอกระยะทางทุกๆ 100  เส้น  หรือ 4 กิโลเมตร  รวม  13  หลัก   แต่ปัจจุบันหลักหมุดทั้งหมดได้หายไป  เหลือเพียงแต่ชื่อ  เช่น  หลักสี่  (กรุงเทพฯ)  และหลักหก (รังสิต) แผนฟื้นฟูคลองเปรมฯ ทั้งระบบ  ใช้งบ 4,448  ล้านบาท      จากเหตุการณ์น้ำท่วมครั้งใหญ่ในกรุงเทพฯ และปริมณฑลในปี 2554  สาเหตุหนึ่งมาจากการระบายน้ำในคลองสายหลักในกรุงเทพฯ ไม่มีประสิทธิภาพ  เนื่องจากมีบ้านเรือนปลูกสร้างรุกล้ำลำคลองจำนวนมาก   ทำให้ลำคลองคับแคบ  ตื้นเขิน  ในปี 2555  คณะกรรมการบริหารจัดการน้ำและอุทก (กบอ.) ได้เสนอแผนงานการแก้ไขปัญหาและป้องกันน้ำท่วม  โดยจะมีการสร้างเขื่อนระบายน้ำและขุดลอกคลองในลำคลองสายหลักในกรุงเทพฯ  จำนวน 9 แห่ง  แต่รัฐบาลในขณะนั้นยังไม่ได้ดำเนินการ      ต่อมารัฐบาล คสช.  โดยพลเอกประยุทธ์  จันทร์โอชา  ได้แต่งตั้งคณะกรรมการอำนวยการกำหนดนโยบายการบริหารจัดการสิ่งก่อสร้างรุกล้ำลำน้ำสาธารณะ  มีพลเอกประวิตร  วงษ์สุวรรณ  เป็นประธาน  เริ่มดำเนินการในคลองลาดพร้าวและคลองบางซื่อเป็นแห่งแรกในปี 2559  โดยกรุงเทพมหานครรับผิดชอบก่อสร้างเขื่อนระบายน้ำในคลองลาดพร้าวฯ เพื่อป้องกันน้ำท่วม  ระยะทางทั้งสองฝั่งประมาณ 45 กิโลเมตร         สถาบันพัฒนาองค์กรชุมชน (องค์การมหาชน) จัดทำโครงการรองรับที่อยู่อาศัยของประชาชนที่สร้างบ้านเรือนรุกล้ำคลอง  จำนวน 50 ชุมชน  รวม 7,069 ครัวเรือน  (ขณะนี้ดำเนินการไปแล้ว  จำนวน  35 ชุมชน  รวม 3,308  ครัวเรือน)      ส่วนคลองเปรมประชากร  คณะรัฐมนตรี (รัฐบาล คสช.) ได้มีมติเมื่อวันที่ 9 เมษายน 2562  เห็นชอบ ‘แผนแม่บทโครงสร้างพื้นฐานระบบคลองและการพัฒนาชุมชนริมคลองเปรมประชากร’  ระยะเวลาดำเนินการ 9 ปี (พ.ศ.2562-2570) เพื่อเพิ่มประสิทธิภาพการระบายน้ำ  ป้องกันน้ำท่วม  และบำบัดน้ำเสียในคลองเปรมประชากรทั้งระบบ  ความยาวทั้งหมด 50.8 กิโลเมตร  (เจ้าหน้าที่จากสำนักงานเขตหลักสี่และจิตอาสาช่วยกันเก็บขยะในคลองเปรม)        ทั้งนี้เนื่องจากคลองเปรมฯ เป็นลำคลองที่รับน้ำมาจากทางตอนเหนือของกรุงเทพฯ  จากอยุธยา-ปทุมธานี-ลงมาถึงกรุงเทพฯ และไหลลงสู่แม่น้ำเจ้าพระยาและอ่าวไทย  โดยมอบหมายให้หน่วยงานที่เกี่ยวข้องดำเนินงานตามแผนงานหลักระยะเร่งด่วน  ปี 2562-2565  จำนวน 4 โครงการ  วงเงิน  4,448 ล้านบาท  ดังนี้ 1.กรุงเทพมหานครดำเนินโครงการก่อสร้างเขื่อนระบายน้ำ  จากถนนเทศบาลสงเคราะห์ – สุดเขต กทม.  ระยะทางทั้งสองฝั่ง 27.2  กิโลเมตร  วงเงิน 3,443 ล้านบาท 2.กรมโยธาธิการและผังเมืองดำเนินโครงการก่อสร้างเขื่อนคลองเปรมประชากรจากคลองบ้านใหม่ – คลองรังสิตประยูรศักดิ์  วงเงิน 980 ล้านบาท  ขณะนี้อยู่ในระหว่างการศึกษาและออกแบบ 3. กรมชลประทานดำเนินการขุดลอกคลองเปรมประชากรในพื้นที่จังหวัดปทุมธานี  จากคลองรังสิตประยูรศักดิ์ – คลองเชียงรากน้อย  ระยะทาง 15.3 กิโลเมตร   วงเงิน 16 ล้านบาท 4. ขุดลอกคลองเปรมประชากรในพื้นที่จังหวัดพระนครศรีอยุธยา  จากคลองเชียงรากน้อย – สถานีสูบน้ำเปรมเหนือบางปะอิน  ระยะทาง 8.1 กิโลเมตร  วงเงิน 9 ล้านบาท ทั้งนี้ในช่วงปี 2562 ที่ผ่านมา  กรุงเทพมหานครได้ก่อสร้างเขื่อนระบายน้ำช่วงแรก  จากคลองบ้านใหม่ถึงหมู่บ้าน    แกรนด์คาแนล  เขตดอนเมือง  ระยะทางประมาณ 460 เมตรเสร็จแล้ว (ภาพกราฟฟิกประตูระบายน้ำคลองเปรมฯ)      นอกจากนี้  กรุงเทพมหานครยังมีโครงการก่อสร้างอุโมงค์ระบายน้ำใต้คลองเปรมประชากรลงสู่แม่น้ำเจ้าพระยา ระยะทาง 13.5 กิโลเมตร  มีเส้นผ่านศูนย์กลาง 5.7 เมตร  สามารถระบายน้ำได้ประมาณ 60 ลูกบาศก์เมตร/วินาที  จะดำเนินการในปีงบประมาณ 2563-2567  ใช้งบประมาณ 9,800 ล้านบาท  เพื่อช่วยเพิ่มประสิทธิภาพระบบระบายน้ำในพื้นที่เขตดอนเมือง  เขตหลักสี่  เขตบางเขน  เขตจตุจักร  ครอบคลุมพื้นที่ประมาณ 650 ตารางกิโลเมตร  เมื่อโครงการแล้วเสร็จจะช่วยแก้ไขปัญหาน้ำท่วมขังในพื้นที่  รวมถึงยังช่วยรับน้ำฝนที่ระบายในพื้นที่กรุงเทพมหานครและพื้นที่ข้างเคียง คือ  นนทบุรีและปทุมธานี และสามารถสูบน้ำกลับเพื่อเจือจางน้ำเสียในคลองเปรมประชากรได้อีกด้วย     “คืนบ้านใหม่ให้พี่น้อง  คืนสายคลองให้ส่วนรวม”   พอช.สนับสนุนการสร้างบ้านใหม่  6,836 ครัวเรือน     (ภาพกราฟฟิกบ้านใหม่ของชาวชุมชนริมคลองเปรมประชากร)      นอกจากแผนการฟื้นฟูคลองเปรมประชากรดังกล่าวแล้ว  การพัฒนาคลองเปรมฯ ทั้งระบบยังรวมถึงการพัฒนาชุมชนริมคลองเปรมฯ และพื้นที่ริมคลองด้วย  โดยการออกแบบวางผังพื้นที่ริมคลองให้องค์ประกอบต่างๆ  มีความสอดคล้องกัน  คือการพัฒนาที่อยู่อาศัย   การจัดระบบสาธารณูปโภคและผังเมือง   การปรับปรุงภูมิทัศน์  การพัฒนาพื้นที่เศรษฐกิจชุมชน   แผนพัฒนาจุดเชื่อมต่อระบบขนส่งสาธารณะ  ล้อ (รถยนต์) – ราง (รถไฟ-รถไฟฟ้า) – เรือ – ทางจักรยาน   และแผนพัฒนาการท่องเที่ยววิถีชุมชน   ฯลฯ      ส่วนการพัฒนาคุณภาพชีวิตของประชาชนชุมชนริมคลอง  จะต้องรื้อย้ายบ้านเรือนที่รุกล้ำคลองเปรมฯ และวางผังเพื่อจัดระเบียบที่อยู่อาศัยใหม่   ดำเนินการตามโครงการบ้านมั่นคงของสถาบันพัฒนาองค์กรชุมชน (องค์การมหาชน) หรือ ‘พอช.’  เช่นเดียวกับการพัฒนาที่อยู่อาศัยรองรับประชาชนในคลองลาดพร้าวและคลองบางซื่อ  พร้อมระบบสาธารณูปโภคต่างๆ  เช่น  มีระบบการจัดการน้ำเสียในครัวเรือน  การจัดการขยะ  มีศูนย์เด็กเล็ก  ศูนย์ดูแลผู้สูงอายุ   ศูนย์ฝึกอาชีพ  ศูนย์การเรียนรู้  ลานกีฬา  ฯลฯ  เพื่อให้ประชาชนมีสิ่งแวดล้อมและคุณภาพชีวิตที่ดี      ธนัช  นฤพรพงศ์  ผู้อำนวยการศูนย์ปฏิบัติการที่อยู่อาศัยชุมชนริมคลอง สถาบันพัฒนาองค์กรชุมชนฯ  กล่าวว่า  มีชุมชนริมคลองเปรมฯ จำนวน  32 ชุมชน   อยู่ในเขตจตุจักร  หลักสี่  และดอนเมือง  และอีก  6 หมู่บ้านอยู่ในเขต จ.ปทุมธานี  รวมทั้งหมด 6,386  ครัวเรือน  ซึ่งชุมชนเหล่านี้สามารถอยู่อาศัยในที่ดินเดิมได้ทั้งหมด  แต่จะต้องรื้อบ้านออกจากพื้นที่ริมคลองและแนวก่อสร้างเขื่อนฯ  เพื่อปรับผังชุมชนแล้วก่อสร้างบ้านใหม่ทั้งหมด  เพื่อให้ทุกครอบครัวอยู่ในชุมชนเดิมได้  โดยได้รับสิทธิในที่ดินเท่ากันทุกครัวเรือน   เบื้องต้นขนาดบ้านและแบบบ้านจะมีทั้งบ้านชั้นเดียวและสองชั้น  ขนาด 4x7 และ 5x6 ตารางเมตร  ตามขนาดพื้นที่ของชุมชน       “ส่วนงบประมาณที่สถาบันพัฒนาองค์กรชุมชนฯ จะสนับสนุนการก่อสร้างบ้านใหม่จะเหมือนกับที่ดำเนินการในชุมชนริมคลองลาดพร้าวและคลองบางซื่อ  โดยแบ่งเป็น 1.การปรับปรุงสาธารณูปโภค  อุดหนุนการพัฒนาที่อยู่อาศัย  ช่วยเหลือผู้ที่ได้รับผลกระทบ  เป็นต้น  รวมครัวเรือนละ 147,000 บาท  2.งบสินเชื่อเพื่อที่อยู่อาศัย  วงเงินครัวเรือนละไม่เกิน 360,000 บาท  ผ่อนชำระ 20 ปี  อัตราดอกเบี้ยคงที่ 4%”  ธนัชแจงรายละเอียดการสนับสนุนของ พอช.   พลเอกประยุทธ์เป็นประธานยกเสาเอกสร้างบ้านใหม่ชุมชนริมคลองเปรมฯ        ทั้งนี้เมื่อวันที่ 13 มกราคมที่ผ่านมา  พลเอกประยุทธ์  จันทร์โอชา  นายกรัฐมนตรีและคณะ  ได้เดินทางมาประธานพิธียกเสาเอกสร้างบ้านใหม่ให้แก่ชาวชุมชนประชาร่วมใจ 2 เขตจตุจักร  ซึ่งเป็นชุมชนแรกที่มีการรื้อย้ายและสร้างบ้านใหม่จำนวนทั้งหมด 210 ครัวเรือน   โดยจะเริ่มสร้างบ้านเฟสแรกแรกจำนวน  20  หลัง  (พลเอกประยุทธ์ประธานพิธียกเสาเอกบ้านมั่นคงริมคลองเปรมฯ หลังแรก)      พลเอกประยุทธ์  จันทร์โอชา  นายกรัฐมนตรีกล่าวว่า  ชุมชนประชาร่วมใจ 2  เป็นชุมชนแรกในคลองเปรมประชากรที่มีการพัฒนา  จากเดิมที่ชุมชนอยู่อาศัยอย่างไม่ถูกต้อง   รัฐบาลก็ทำให้พี่น้องได้เช่าที่ดินอย่างถูกต้อง  เป็นบ้านที่ถูกกฎหมาย   โดยมอบสัญญาเช่าที่ดินราชพัสดุ  เพื่อสร้างความมั่นคงในที่อยู่อาศัย   เพื่อให้คนไทยมีที่อยู่อาศัยทุกคนภายในปี 2579   และนอกจากจะดำเนินการพัฒนาในคลองเปรมประชากรและคลองลาดพร้าวแล้ว  ต่อไปก็จะพัฒนาคลองสายอื่นในกรุงเทพฯ  รวมทั้งหมด 9 คลองด้วย “โครงการนี้เป็นโครงการที่มีความสำคัญ  เป็นโครงการของพระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัว  ที่จะทำให้คูคลองมีความสะอาด       มีการพัฒนาคุณภาพชีวิตของประชาชน   โดยให้ทุกฝ่าย  ทุกหน่วยงานช่วยกันขับเคลื่อน  ร่วมมือกันพัฒนา  เหมือนกับคลองลาดพร้าว  ทำให้บ้านน่าอยู่มีความสวยงาม  ซึ่งต่อไปชุมชนจะต้องทำเรื่องท่องเที่ยว  ทำเรื่องอาชีพ  และเรื่องสิ่งแวดล้อม  และให้ปลูกต้นไม้             มีสถานที่ให้เด็กได้พักผ่อน  มีที่ค้าขาย   และให้ทุกคนช่วยกันดูแลคลอง  เพื่ออนาคตของลูกหลานต่อไป”  พลเอกประยุทธ์กล่าวย้ำ      ทั้งนี้นายกรัฐมนตรีได้มอบสัญญาเช่าที่ดินราชพัสดุ เนื้อที่ 10 ไร่เศษ  และมอบใบอนุญาตก่อสร้างบ้านจำนวน 210  หลังให้แก่ผู้แทนชุมชนประชาร่วมใจ 2  ส่วนการก่อสร้างบ้านเฟสแรกจำนวน 20 หลัง  จะใช้เวลาประมาณ 8 เดือน  หลังจากนั้นจะทยอยสร้างในเฟสต่อไป  รวมทั้งชุมชนอื่นๆ ที่มีความพร้อมก็จะทยอยรื้อย้ายเพื่อก่อสร้างบ้านใหม่ภายในปีนี้  ตามแผนงานการก่อสร้างบ้านในชุมชนริมคลองเปรมฯ ทั้งในเขตกรุงเทพฯ และปทุมธานีทั้งหมด 6,386 ครัวเรือน   จะแล้วเสร็จภายในปี 2565 (บ้านมั่นคงริมคลองลาดพร้าวและเขื่อนระบายน้ำที่สร้างเสร็จแล้ว)      ชุมชนประชาร่วมใจ 2 เป็นชุมชนแห่งแรกในคลองเปรมประชากรที่ชาวชุมชนร่วมใจกันรื้อบ้านออกจากแนวคลองเพื่อให้รัฐบาลดำเนินการพัฒนาคลองเปรมฯ ทั้งระบบ  โดยก่อนหน้านี้หน่วยงานต่างๆ  เช่น  พอช.  กองทัพภาคที่ 1 สำนักงานตำรวจแห่งชาติ  กรุงเทพมหานคร  กรมธนารักษ์  กรมส่งเสริมสหกรณ์  สำนักงานเขตต่างๆ  และหน่วยงานในท้องถิ่นจังหวัดปทุมธานี  ได้ร่วมกันจัดเวทีประชุมสร้างความเข้าใจกับชาวชุมชน   โดยมีชุมชนที่เข้าร่วมทั้งหมด  32 ชุมชนในเขตกรุงเทพฯ  และ 6 หมู่บ้านในเขต จ.ปทุมธานี  รวมทั้งหมด 6,386 ครัวเรือน      ชุมชนที่เข้าร่วมโครงการพัฒนาคลองเปรมฯ ทั้งหมดนี้  จะต้องรื้อย้ายบ้านเรือนออกจากแนวคลองและแนวก่อสร้างเขื่อนระบายน้ำ  และปรับผังชุมชนเพื่อก่อสร้างบ้านและชุมชนใหม่ในที่ดินเดิม  โดยชุมชนจะต้องรวมตัวกันจัดตั้งเป็นสหกรณ์เคหสถานเพื่อให้มีสถานะเป็นนิติบุคคลและร่วมกันบริหารจัดการโครงการ  และทำสัญญาเช่าที่ดินราชพัสดุจากกรมธนารักษ์อย่างถูกต้อง  เปลี่ยนสถานะจากผู้บุกรุกเป็นชุมชนที่เช่าที่ดินอย่างถูกกฎหมาย  ระยะเวลาเช่าช่วงแรก 30 ปี  อัตราค่าเช่าผ่อนปรน (ประมาณ 1.50-3 บาท/เดือน/ตารางวา)       ส่วนรูปแบบบ้านมีหลายขนาดเพื่อให้ชาวชุมชนได้ร่วมออกแบบและเลือกให้ตรงกับความต้องการ  ส่วนใหญ่เป็นบ้านแถว  เช่น  บ้านแถวชั้นเดียว  ขนาด 4 X 7 ตารางเมตร  ราคา 290,000 บาท  ผ่อนชำระเดือนละ 1,500 บาท  บ้านแถวสองชั้น  ขนาด 4 X 7 ตารางเมตร  ราคา 450,000 บาท  ผ่อนชำระเดือนละ 2,600 บาท  บ้านแถวสองชั้น  ขนาด 5 X 6 ตารางเมตร  ราคา 450,000 บาท  ผ่อนชำระเดือนละ 2,600 บาท   ระยะเวลาผ่อนชำระ 20 ปี   เปิดใจเจ้าของบ้านหลังแรก        สมร  จันทร์ฉุน  ผู้นำชุมชน  ในฐานะประธานสหกรณ์เคหสถานประชาร่วมใจ 2  บอกว่า  ชาวบ้านในชุมชนรู้สึกตื่นเต้นและปลื้มใจที่นายกฯ เห็นความสำคัญในการพัฒนาชุมชนริมคลอง  และมาเป็นประธานในพิธียกเสาเอกสร้างบ้านใหม่ซึ่งหากสร้างบ้านเสร็จแล้ว  ชาวชุมชนก็จะร่วมกันฟื้นฟูคลอง  เพราะเมื่อก่อนน้ำในคลองยังสะอาด  ชาวบ้านตักน้ำในคลองมาใช้   ตักใส่ตุ่มแล้วเอาสารส้มแกว่งให้ตกตะกอน  ในคลองก็ยังมีคนปลูกผักบุ้งขาย  แต่เดี๋ยวนี้เน่าสนิท  จึงอยากช่วยกันฟื้นฟูคลองให้ดีเหมือนเดิม       “ส่วนเรื่องการพัฒนาชุมชน  เราก็จะเว้นพื้นที่เพื่อให้มีสถานที่ออกกำลังกาย  มีสวนหย่อมเป็นที่พักผ่อน  รวมทั้งส่งเสริมอาชีพชาวชุมชนเพื่อให้มีรายได้  โดยเฉพาะคนที่อยู่บ้านเฉยๆ   ไม่มีงานทำ  รวมทั้งผู้สูงอายุ  เราจะประสานกับหน่วยงานให้เข้ามาส่งเสริมกิจกรรมต่างๆ”  ผู้นำชุมชนกล่าว      มณีรัตน์ ภู่บำรุง  เจ้าของบ้านหลังแรกที่นายกรัฐมนตรีเป็นประธานในพิธียกเสาเอกสร้างบ้าน  เล่าว่า  อาศัยอยู่ที่ชุมชนประชาร่วมใจ 2 มานานกว่า 30 ปี  อาชีพค้าขายข้าวเหนียวหมูปิ้ง  สมาชิกในครอบครัวมีทั้งหมด 5 คน  เมื่อก่อนคนยังอยู่ไม่เยอะ   น้ำในคลองจะใส  ไม่ดำเหมือนปัจจุบัน  (เจ้าของบ้านหลังแรก)      ส่วนเรื่องบ้านมั่นคง  ชาวบ้านที่นี่ได้ไปดูตัวอย่างที่คลองลาดพร้าว  เห็นแล้วเราก็อยากได้บ้านแบบนั้นบ้าง  เพราะมันสวยและดูเป็นระเบียบ  ส่วนสภาพบ้านของเราก็เก่าและทรุดโทรมแล้ว  เพราะอยู่กันมาตั้งแต่รุ่นพ่อแม่  จึงพร้อมใจเข้าร่วมโครงการ   อีกไม่กี่เดือนก็จะได้บ้านหลังใหม่  เป็นบ้านแถว 2 ชั้น  ขนาด 4×7  ตารางเมตร   ผ่อนชำระให้สหกรณ์ฯ เดือนละ 2,820 บาท  ราคาบ้านทั้งหลังประมาณ 430,000 บาท  ซึ่งถือว่าเป็นราคาบ้านที่ไม่แพงมาก  เรามีกำลังที่จะส่งไหว      “ดีใจมากที่นายกฯ มาเป็นประธานลงเสาเอกให้  และรู้สึกดีใจที่ได้บ้านในโครงการนี้  อยากขอบคุณรัฐบาลและทุกหน่วยงานที่เข้ามาช่วยเหลือโครงการนี้   เพราะแต่ก่อนที่เราอยู่   มันไม่ใช่ที่ของเรา  ตอนนี้เราได้บ้านมั่นคงมาเป็นบ้านของเรา เป็นที่ของเราถูกต้องตามกฎหมาย   ไม่ต้องกลัวว่าใครจะมาไล่ที่เรา”  เจ้าของบ้านหลังแรกบอกถึงความรู้สึก   9 ขั้นตอนสร้าง ‘บ้านมั่นคงริมคลอง’                      โครงการ  ‘บ้านมั่นคง’ ของสถาบันพัฒนาองค์กรชุมชนฯ หรือ พอช. ดำเนินการมาตั้งแต่ปี 2546  มีหลักการสำคัญ  คือ  “ให้ชาวบ้านหรือผู้ที่เดือดร้อนรวมตัวกันเพื่อแก้ไขปัญหา  ส่วน พอช. รวมทั้งหน่วยงานที่เกี่ยวข้องเป็นฝ่ายสนับสนุน”    จนถึงปัจจุบัน พอช.สนับสนุนโครงการบ้านมั่นคงไปแล้วทั้งในเมืองและชนบททั่วประเทศ  รวม  1,231 โครงการ จำนวน 112,777 ครัวเรือน      ธนัช  นฤพรพงศ์  ผู้อำนวยการศูนย์ปฏิบัติการที่อยู่อาศัยชุมชนริมคลอง พอช.  กล่าวว่า  โครงการบ้านมั่นคงในคลองลาดพร้าวและคลองบางซื่อ  รวมทั้งคลองเปรมประชากร  ต่างก็มีกระบวนการพัฒนาที่อยู่อาศัยเหมือนกัน  โดยมีกระบวนการ 9 ขั้นตอน  ดังนี้  1.สร้างการรับรู้และสร้างความเข้าใจกับประชาชนในพื้นที่  โดย พอช.จะร่วมมือกับหน่วยงานที่เกี่ยวข้องลงพื้นที่ชี้แจงสร้างความเข้าใจกับชาวชุมชน  2.ทบทวนข้อมูลชุมชน  โดย พอช.ร่วมกับชุมชน  สำรวจข้อมูลครัวเรือนและชุมชน  สำรวจปัญหาและความต้องการของชุมชน  จำนวนผู้ที่มีสิทธิ์เข้าร่วมพัฒนาที่อยู่อาศัย  ฯลฯ  3.จัดตั้งกลุ่มออมทรัพย์และสหกรณ์เคหสถาน  เพื่อสร้างวินัยการออมและเป็นทุนในการสร้างบ้าน  และจดทะเบียนเป็นสหกรณ์เคหสถาน  เพื่อให้มีฐานะเป็นนิติบุคคล  สำหรับทำนิติกรรมสัญญา  เช่น  เช่าที่ดินราชพัสดุ  และบริหารจัดการโครงการ  โดยมีคณะกรรมการที่มาจากชาวชุมชน  4.รังวัด  เช่าที่ดิน  ออกแบบ  วางผังชุมชน  เนื่องจากพื้นที่ชุมชนริมคลองมีเนื้อที่และจำนวนครัวเรือนไม่เท่ากัน  บ้านบางหลังมีเนื้อที่มาก  จึงต้องรังวัดและออกแบบให้ทุกครอบครัวสามารถอยู่ในชุมชนเดิมได้  โดยทุกครอบครัวจะได้สิทธิ์ในที่ดินเท่ากัน  และออกแบบผังชุมชนให้ตรงกับความต้องการของชาวชุมชน  และที่สำคัญคือการเช่าที่ดินราชพัสดุอย่างถูกต้อง 5.อนุมัติโครงการและงบประมาณ  ชุมชนที่จัดทำกระบวนการตามข้อ 1-4 เสร็จแล้ว  จะต้องส่งโครงการเข้ามาเพื่อให้ พอช.อนุมัติโครงการและงบประมาณ  6.ขออนุญาตก่อสร้างบ้าน  รื้อบ้าน  รื้อระบบประปา  ไฟฟ้า  จากหน่วยงานที่เกี่ยวข้องเพื่อเตรียมสร้างบ้านสร้างชุมชนใหม่  7.เบิกจ่ายงบประมาณ   8.ก่อสร้างบ้านและสาธารณูปโภค  โดยสหกรณ์เคหสถานที่ชุมชนจัดตั้งขึ้นมาจะบริหารจัดการก่อสร้าง  โดยการจ้างผู้รับเหมา  และมีคณะกรรมการตรวจสอบ  ตรวจรับงาน  9.พัฒนาคุณภาพชีวิตทุกมิติ  หลังจากสร้างบ้านเสร็จทั้งชุมชน  แต่ละชุมชนจะมีแผนการพัฒนาชุมชนในด้านต่างๆ  เช่น  ด้านสิ่งแวดล้อม  ปลูกต้นไม้  ปรับภูมิทัศน์  จัดการขยะ  บำบัดน้ำเสีย  ส่งเสริมอาชีพและกิจกรรมต่างๆ  ทั้งเด็ก  เยาวชน  แม่บ้าน  ผู้สูงอายุ  และผู้พิการ      “โครงการบ้านมั่นคงริมคลองนี้เมื่อแล้วเสร็จ  จะทำให้ชาวชุมชนที่เคยรุกล้ำคลอง  ก่อสร้างบ้านไม่ถูกต้องตามกฎหมาย  เปลี่ยนมาเป็นผู้อยู่อาศัยอย่างถูกต้อง  โดยการเช่าที่ดินราชพัสดุจากกรมธนารักษ์  และได้รับใบอนุญาตก่อสร้างบ้าน  เมื่อสร้างบ้านแล้วเสร็จ  ชุมชนและหน่วยงานที่เกี่ยวข้องก็จะร่วมกันสนับสนุนการพัฒนาชุมชนในทุกมิติ  รวมทั้งจะร่วมกันฟื้นฟูและดูแลคลองให้มีสภาพดีขึ้น  เป็นการคืนบ้านใหม่ให้พี่น้อง  คืนสายคลองให้ส่วนรวมอย่างแท้จริง”  ผอ.ศูนย์ปฏิบัติการที่อยู่อาศัยชุมชนริมคลอง พอช.กล่าวในตอนท้าย   เครือข่ายกองทุนสวัสดิการชุมชนเตรียมเสนอร่าง พ.ร.บ.เข้าสภาฯ เพื่อยกระดับกองทุนฯ ให้เข้มแข็งมี กม.รองรับเป็นระบบสวัสดิการของประเทศ (การจัดงาน ‘พลังสวัสดิการชุมชน  เพื่อการพัฒนาที่ยั่งยืน 2020’ เมื่อเร็วๆ นี้ที่สถาบันพัฒนาองค์กรชุมชนฯ เพื่อพิจารณาร่าง พ.ร.บ.ส่งเสริมสวัสดิการฯ)      เครือข่ายกองทุนสวัสดิการชุมชนเตรียมเสนอ ‘ร่างพระราชบัญญัติส่งเสริมสวัสดิการของชุมชน พ.ศ......’ เข้าสู่การพิจารณาของสภาผู้แทนราษฎร เพื่อยกระดับสวัสดิการชุมชนให้เข้มแข็ง  มีกฎหมายรองรับเป็นระบบหนึ่งของสวัสดิการสังคมของประเทศ ลดความเหลื่อมล้ำในการพัฒนาคุณภาพชีวิต  เปิดโอกาสให้ภาคส่วนต่าง ๆ เข้ามาสนับสนุนกิจการของกองทุนได้   ขณะที่มีกองทุนสวัสดิการชุมชนเกิดขึ้นทั่วประเทศแล้ว 5,997 กองทุน  มีเงินกองทุนรวมกัน 15,987 ล้านบาท  ช่วยเหลือสมาชิกตั้งแต่เกิด-ตายรวมเป็นเงินกว่า 2,100 ล้านบาท      สวัสดิการสังคมถือเป็นเรื่องใหม่ของสังคมไทย  เพราะแต่ไหนแต่ไรมา  กลุ่มคนที่จะมีสวัสดิการช่วยเหลือในยามเจ็บไข้ได้ป่วย  เสียชีวิต  ช่วยเหลือบุตร  ฯลฯ  ส่วนใหญ่คือข้าราชการ  พนักงานรัฐวิสาหกิจ  พนักงานบริษัทเอกชน   ส่วนชาวไร่  ชาวนา  ชาวบ้านธรรมดาๆ ประชาชนที่ไร้สังกัดทั้งในเมืองและชนบท  ล้วนแต่ไม่มีสวัสดิการใดๆ มารองรับ       พวกเขาจึงได้ตั้งกลุ่มขึ้นมาเพื่อช่วยเหลือกันเอง  เช่น  จัดตั้งกลุ่มออมทรัพย์  กลุ่มฌาปนกิจ  กลุ่มผู้สูงอายุ  กลุ่มเกษตรกร  กลุ่มอาชีพต่างๆ  โดยการสะสมเงินเข้ากองทุนร่วมกัน  แล้วนำเงินกองทุนมาบริหารจัดการ  ช่วยเหลือสมาชิกตามวัตถุประสงค์ของกลุ่ม      ส่วนการจัดตั้งกองทุนสวัสดิการอย่างเป็นทางการของภาคประชาชน  เริ่มขึ้นในช่วงปี 2548   โดยสถาบันพัฒนาองค์กรชุมชน (องค์การมหาชน)  หรือ ‘พอช.’  สนับสนุนให้ชาวบ้านในชุมชนต่างๆ รวมกลุ่มกันจัดตั้งกองทุนสวัสดิการในระดับตำบลขึ้นมา  มีพื้นที่นำร่อง 99 ตำบล  โดยนำแนวคิดมาจาก ‘ครูชบ  ยอดแก้ว’ (ปัจจุบันเสียชีวิตแล้ว) ผู้ริเริ่มจัดตั้งกลุ่มสัจจะสะสมทรัพย์บ้านน้ำขาว  อ.จะนะ  จ.สงขลา  โดยนำผลกำไรจากการปล่อยเงินให้สมาชิกกู้ยืมมาจัดเป็นสวัสดิการช่วยเหลือสมาชิกตั้งแต่เกิดจนตาย      แต่กองทุนสวัสดิการชุมชนตำบลที่ พอช.สนับสนุนนี้  จะเน้นให้ชาวบ้านออมเงินเข้ากองทุนวันละ 1   บาท  ถือเป็นการ ‘ออมบุญ’ เพื่อนำเงินกองทุนมาช่วยเหลือกัน  หรือที่ชาวบ้านเรียกว่า “กองทุนสวัสดิการวันละบาท” (เดือนละ 30 บาท  หรือปีละ 365 บาท  ตามความสะดวกของสมาชิกและการบริหารจัดการ)  โดยมีการแต่งตั้งคณะกรรมการจากสมาชิกเข้ามาบริหารจัดการ  เมื่อกองทุนมีเงินมากขึ้น  ผู้ที่เป็นสมาชิกมาแล้วอย่างน้อย  6 เดือนจึงจะได้รับการช่วยเหลือตามข้อตกลงของแต่ละกองทุน         เช่น  ช่วยเหลือสมาชิกที่คลอดบุตรรายละ 500-1,000 บาท  ช่วยในยามเจ็บป่วย  ช่วยทุนการศึกษาบุตรหลาน  คนพิการ  ผู้สูงอายุ  ช่วยสมาชิกเสียชีวิตรายละ 3,000 บาทขึ้นไป  ฯลฯ  แม้ว่าจะเป็นเงินไม่มากนัก  แต่ชาวบ้านก็มีกองทุนเอาไว้ช่วยเหลือกันในยามจำเป็น  บางกองทุนยังนำเงินมาส่งเสริมอาชีพในชุมชน  เช่น  ให้กู้ยืมเพื่อประกอบอาชีพ  รวมทั้งขยายไปทำเรื่องอื่นๆ  เช่น  ทำเรื่องสิ่งแวดล้อม  การจัดการขยะในชุมชน  แก้ปัญหาที่ดินทำกิน-ที่อยู่อาศัย  สร้างบ้านให้ผู้ด้อยโอกาส  ดูแลสุขภาพคนในชุมชน  ฯลฯ      ต่อมาในปี 2553 รัฐบาลขณะนั้น  เห็นความสำคัญของกองทุนสวัสดิการชุมชนจึงได้สนับสนุนกองทุนฯ โดยสมทบเงินผ่าน พอช.เข้ากองทุนฯ  ในอัตรา 1 บาท/คน/วัน (ไม่เกินคนละ 365 บาท/ปี)  รวมทั้งองค์กรปกครองท้องถิ่น  เช่น  อบต.หลายแห่งได้สมทบเงินเข้ากองทุนด้วยเช่นกัน  เพื่อให้กองทุนเติบโต  ช่วยเหลือสมาชิกได้ทั่วถึง ตั้งกองทุนสวัสดิการชุมชนตำบลทั่วประเทศแล้ว 5,997 กองทุน เงินกองทุนรวมกัน 15,987 ล้านบาท      นายแก้ว  สังข์ชู  ผู้แทนเครือข่ายสวัสดิการชุมชนระดับชาติ  กล่าวว่า  ปัจจุบันมีการจัดตั้งกองทุนสวัสดิการชุมชนตำบลทั่วประเทศแล้ว  จำนวน  5,997 กองทุน  มีสมาชิกรวมกัน 5,911,137 คน  มีเงินกองทุนรวมกัน 15,987 ล้านบาท  เงินกองทุนทั้งหมดประมาณ  60% มาจากสมาชิก  ส่วนทิศทางหลักการขับเคลื่อนกองทุนสวัสดิการในปี 2563 นี้  คือต้องการเห็นกองทุนเชิงคุณภาพ       “ปี 2563 จะทำอย่างไรให้เกิดคุณภาพให้ได้มากที่สุดเท่าที่จะทำได้   หลักคิดสำคัญต้องดูแลคนทุกกลุ่มแม้จะไม่ได้เป็นสมาชิก   มุ่งเป้าหมายที่คนเดือดร้อน  คนที่ช่วยเหลือตัวเองไม่ได้   เราไม่ได้ทำแข่งกับหน่วยงานของรัฐ  แต่มาช่วยเสริม  โดยในปี 2563-2565 จะเน้นทำให้กองทุนสวัสดิการมีคุณภาพ”  นายแก้วกล่าว        โดยมีเป้าหมาย  ระดับตำบล  คือ   ให้กองทุนสวัสดิการชุมชนเป็นเครื่องมือในการสร้างชุมชนเข้มแข็ง  กองทุนสวัสดิการเป็นมรดกของลูกหลาน  เป็นสมบัติของแผ่นดิน   ให้กองทุนมีความเข้มแข็ง  คนทุกกลุ่มเข้าถึงกองทุนได้ง่าย      ระดับจังหวัด ต้องพัฒนาความสามารถเครือข่ายสวัสดิการชุมชน  กองทุนสวัสดิการจะโดดเดี่ยวไม่ได้  เชื่อมโยงผู้ว่าราชการจังหวัดเป็นประธาน  เชื่อมโยงกันเป็นเครือข่าย ช่วยเหลือซึ่งกันและกัน  และมีการสอบทานกันเอง  ต้องจัดทำรายงานทุกปีเพื่อให้ท้องถิ่น  พัฒนาสังคมและความมั่นคงของมนุษย์จังหวัด (พมจ.)  รับรู้เรื่องราวของกองทุนสวัสดิการชุมชน  และทำงานร่วมกัน      ระดับภาค  ตอนนี้ทำทั้ง 77 จังหวัดทั่วประเทศ  แต่ละพื้นที่มีความแตกต่างกัน  ระดับภาคขับเคลื่อนเพื่อพัฒนาระบบข้อมูล องค์ความรู้สวัสดิการชุมชน องค์ความรู้มีความสำคัญ  ต้องรู้ว่ากองทุนไปทำเรื่องบ้าน  เรื่องเศรษฐกิจ เรื่องการศึกษาจำนวนเท่าไหร่  ข้อมูลเป็นหัวใจของการพัฒนา  ข้อมูลจะถูกลำเรียงจากระดับล่างสู่ระดับบน      ระดับนโยบาย  ขับเคลื่อนนโยบายภายใต้รัฐธรรมนูญมาตรา 43 (4)  คือ จัดให้มีระบบสวัสดิการของชุมชน  โดยขณะนี้กำลังยกร่าง พ.ร.บ.ส่งเสริมสวัสดิการของชุมชน  เพื่อจะเสนอเป็นกฎหมายโดยการเข้าชื่อ “เราต้องการยกกองทุนสวัสดิการชุมชนเป็นนิติบุคคล  กฎหมายนี้เป็นกฎหมายส่งเสริม  คิดว่าหากเรามีระเบียบ มีกฎหมายรองรับไว้   เพื่อป้องกันความเสี่ยง  ผมเชื่อว่ากองทุนสวัสดิการชุมชนเป็นนวัตกรรมทางสังคม  เริ่มจากประชาชน รัฐหนุนเสริมกองทุนสวัสดิการร่วมกัน  เพื่อทำให้กองทุนสวัสดิการชุมชนมีความเข้มแข็ง”  นายแก้วกล่าว (กองทุนสวัสดิการชุมชนในจังหวัดสระแก้วช่วยเหลือสร้างบ้านให้ผู้ด้อยโอกาส)   เตรียมผลักดัน ‘ร่าง พ.ร.บ.ส่งเสริมสวัสดิการของชุมชน  พ.ศ.....’        นายปาลิน  ธำรงรัตนศิลป์  คณะทำงานติดตามและพัฒนากองทุนสวัสดิการชุมชน  กล่าวว่า  ขณะนี้เครือข่ายกองทุนสวัสดิการชุมชนทั่วประเทศได้เตรียมการผลักดัน ‘ร่างพระราชบัญญัติส่งเสริมสวัสดิการของชุมชน พ.ศ......’ เพื่อนำไปเสนอเป็นกฎหมาย โดยประชาชนผู้มีสิทธิเลือกตั้งจํานวนไม่น้อยกว่าหนึ่งหมื่นคนสามารถเข้าชื่อเพื่อเสนอร่าง พ.ร.บ.ต่อสภาผู้แทนราษฎรเพื่อพิจารณาได้   มีเป้าหมายเพื่อยกระดับกองทุนสวัสดิการชุมชนให้มีความเข้มแข็ง มีฐานะเป็นนิติบุคคล  มีคุณภาพ  มีกฎหมายรองรับให้เป็นระบบหนึ่งของสวัสดิการสังคมของประเทศ  โดยในเร็วๆ นี้คณะผู้แทนเครือข่ายกองทุนสวัสดิการชุมชนฯ จะเข้าพบกับนายชวน  หลีกภัย  ประธานสภาผู้แทนราษฎร  เพื่อขอคำแนะนำในการเสนอร่าง พ.ร.บ.และผลักดันร่าง พ.ร.บ.เข้าสู่การพิจารณาของสภาฯ ภายในปีนี้      นายปาลินกล่าวด้วยว่า  การขับเคลื่อนร่าง พ.ร.บ.ส่งเสริมสวัสดิการของชุมชนฯ  เป็นการดำเนินการที่สอดคล้องกับรัฐธรรมนูญแห่งราชอาณาจักรไทย พ.ศ.2560  หมวด 3  สิทธิและเสรีภาพของปวงชนชาวไทย มาตรา 43  ที่ระบุว่า  “บุคคลและชุมชนย่อมมีสิทธิ (4) จัดให้มีระบบสวัสดิการของชุมชน  สิทธิของบุคคลและชุมชนตามวรรค 1 หมายรวมถึงสิทธิที่จะร่วมกับองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่นหรือรัฐในการดำเนินการดังกล่าวด้วย”      ส่วนเหตุผลในการผลักดันร่าง พ.ร.บ.ฉบับนี้  เนื่องจากกลุ่มและองค์กรชุมชนในพื้นที่ต่างๆ ได้รวมตัวกันจัดตั้งกองทุนสวัสดิการชุมชนในระดับตำบลเพื่อนำเงินกองทุนมาช่วยเหลือกันตั้งแต่ปี 2548   โดยมีแนวคิดหลักคือ “การให้อย่างมีคุณค่า  และรับอย่างมีศักดิ์ศรี”   มีหลักการสำคัญคือ  สมาชิกกองทุนฯ จะต้องสมทบเงินเข้ากองทุนวันละ 1 บาท  หรือปีละ 365 บาท  เพื่อนำเงินกองทุนมาช่วยเหลือกันตามข้อตกลงของสมาชิกแต่ละกองทุน  เช่น  คลอดบุตร  ช่วยเหลือ 500  บาท  เสียชีวิตช่วยตั้งแต่  3,000-30,000 บาท  ฯลฯ  โดยมีองค์กรปกครองท้องถิ่น  และหน่วยงานรัฐ  ร่วมสมทบเงินเข้ากองทุนในสัดส่วน 1 ต่อ 1   เพื่อให้กองทุนเติบโต      “แต่เนื่องจากที่ผ่านมากองทุนสวัสดิการชุมชนยังไม่มีกฎหมายรองรับ  หน่วยงาน  องค์กรปกครองท้องถิ่นส่วนใหญ่ยังไม่ได้เข้ามาให้การสนับสนุน  รวมทั้งเมื่อมีการเปลี่ยนรัฐบาลใหม่  กองทุนสวัสดิการชุมชนก็อาจจะไม่ได้รับการสนับสนุนอย่างต่อเนื่อง   ดังนั้นเพื่อส่งเสริมให้ชุมชนสร้างสวัสดิการให้กับประชาชนในชุมชน  ลดความเหลื่อมล้ำในการพัฒนาคุณภาพชีวิต   เปิดโอกาสให้ภาคส่วนต่าง ๆ สามารถเข้ามาสนับสนุนกิจการของกองทุน   และเพื่อเสริมสร้างความเข้มแข็งของชุมชนและสังคมที่เกื้อกูลกัน เครือข่ายกองทุนสวัสดิการชุมชนทั่วประเทศและภาคีเครือข่ายจึงได้ร่วมกันขับเคลื่อนร่างพระราชบัญญัติฉบับนี้”  นายปาลินกล่าว      นอกจากนี้ในร่าง พ.ร.บ.ฉบับนี้  ยังเสนอให้มีการแต่งตั้ง ‘คณะกรรมการส่งเสริมระบบสวัสดิการของชุมชนแห่งชาติ’  โดยมีรัฐมนตรีกระทรวงการพัฒนาสังคมและความมั่นคงของมนุษย์ เป็นประธาน   มีหน้าที่เสนอแนะและให้ความเห็นต่อคณะรัฐมนตรี  ด้านนโยบายการจัดสวัสดิการของชุมชน  ให้มีหรือแก้ไขกฎหมาย ระเบียบ  มาตรการด้านการเงิน การคลัง การภาษีอากร  ประสานนโยบายและแผน สร้างความร่วมมือกับส่วนราชการ ท้องถิ่น เอกชน  รวมทั้งมีมาตรการส่งเสริม สนับสนุนการจัดตั้งและพัฒนาความเข้มแข็งของกองทุนสวัสดิการชุมชน  ฯลฯ      โดยขณะนี้ร่าง พ.ร.บ.ฉบับดังกล่าวยังอยู่ในระหว่างการปรับปรุงเนื้อหาให้มีความสมบูรณ์มากขึ้น  โดยมีองค์กรภาคีต่างๆ ร่วมให้การสนับสนุนและผลักดัน พ.ร.บ.  เช่น  สถาบันพระปกเกล้า  สถาบันพัฒนศาสตร์  ป๋วย  อึ๊งภากรณ์  มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์  เครือข่ายสวัสดิการชุมชน  และสถาบันพัฒนาองค์กรชุมชนฯ      ปัจจุบันมีการจัดตั้งกองทุนสวัสดิการชุมชนตำบลทั่วประเทศแล้ว  จำนวน  5,997 กองทุน  มีสมาชิกรวมกัน 5,911,137 คน  จำนวนหมู่บ้านที่ร่วมจัดตั้งกองทุน 52,784 หมู่บ้าน  มีเงินกองทุนรวมกัน 15,987 ล้านบาท  ช่วยเหลือสมาชิกตั้งแต่เกิด-ตาย   จำนวน  2,024,788  คน   รวมเป็นเงินกว่า 2,100 ล้านบาท  (ในปี 2562 ที่ผ่านมา  รัฐบาลสนับสนุนงบประมาณให้กองทุนสวัสดิการชุมชนรวม 461 ล้านบาท)      นอกจากนี้กองทุนสวัสดิการชุมชนหลายแห่งยังขยายงานสวัสดิการชุมชนไปสู่การพัฒนาชุมชนในด้านต่างๆ  เช่น  ส่งเสริมเรื่องการอนุรักษ์สิ่งแวดล้อม ดูแลป่าไม้และทรัพยากรธรรมชาติ  จัดการขยะ  นำขยะไปรีไซเคิล  ส่งเสริมอาชีพสมาชิก  ช่วยเหลือผู้ด้อยโอกาส  ผู้พิการ  ผู้สูงอายุด้านที่อยู่อาศัย  ฯลฯ   เปิด ‘บ้านโฮมแสนสุข’ จ.ขอนแก่น       เปิดฝันของ ‘คนไร้บ้าน’ (พิธีเปิดบ้านโฮมแสนสุข)      เมื่อวันที่  17 มกราคมที่ผ่านมา  มีพิธีเปิด ‘ศูนย์ฟื้นฟูพัฒนาศักยภาพบุคคลและสร้างชุมชนคนไร้บ้าน    บ้านโฮมแสนสุข’ จังหวัดขอนแก่น  โดยมีนายไมตรี  อินทุสุต  ประธานกรรมการสถาบันพัฒนาองค์กรชุมชนฯ เป็นประธานในพิธี   มีนายปานทอง สระคูพันธ์  รองผู้ว่าราชการจังหวัดขอนแก่น  นายธีระศักดิ์ ฑีฆายุพันธุ์ นายกเทศมนตรีนครขอนแก่น  พร้อมด้วยผู้แทนสำนักงานกองทุนสนับสนุนการสร้างเสริมสุขภาพ (สสส.) ผู้บริหารสถาบันพัฒนาองค์กรชุมชนฯ ร่วมแสดงความยินดี   โดยมีผู้แทนสมาคมคนไร้บ้าน  ภาคีเครือข่ายการพัฒนา  และประชาชนเข้าร่วมงานประมาณ 300 คน      ‘ศูนย์ฟื้นฟูพัฒนาศักยภาพบุคคลและสร้างชุมชนคนไร้บ้าน  บ้านโฮมแสนสุข’  ตั้งอยู่ที่ถนนเหล่านาดี  ตำบลในเมือง อำเภอเมือง  จังหวัดขอนแก่น  ขนาดเนื้อที่ประมาณ 3 ไร่เศษ  ได้รับงบประมาณสนับสนุนการซื้อที่ดินและก่อสร้างจากรัฐบาลผ่านสถาบันพัฒนาองค์กรชุมชน (องค์การมหาชน) หรือ ‘พอช.’ จำนวน  24.7 ล้านบาทเศษ  นอกจากพิธีเปิดในวันนี้แล้ว  ยังมีการลงนามบันทึกความร่วมมือในการพัฒนาคุณภาพชีวิตคนไร้บ้าน คนเปราะบาง และคนจนผู้เข้าไม่ถึงสิทธิ์ในจังหวัดขอนแก่น  โดยมีผู้แทนหน่วยงานต่างๆ ร่วมลงนาม  เช่น  เครือข่ายคนไร้บ้าน  นายกเทศมนตรีนครขอนแก่น  รองผู้ว่า จ.ขอนแก่น  ผู้อำนวยการศูนย์คุ้มครองคนไร้ที่พึ่ง   ประธานกรรมการสถาบันพัฒนาองค์กรชุมชน   ฯลฯ ศูนย์คนไร้บ้าน ‘ศูนย์ตั้งหลักชีวิต’      สุชิน  เอี่ยมอินทร์  หรือ ‘ลุงดำ’ นายกสมาคมคนไร้บ้าน  บอกว่า  กลุ่มคนไร้บ้านถือเป็นกลุ่มคนที่เปราะบางในสังคม  บางคนมีปัญหาครอบครัว  เจ็บป่วย  พิการ  ตกงาน  ไม่มีรายได้  หรือมีรายได้ไม่เพียงพอที่จะหาที่อยู่อาศัย  บางคนเพิ่งพ้นโทษไม่มีที่ไป  บางคนชอบชีวิตอิสระ  จึงออกมาใช้ชีวิตในที่สาธารณะ  เช่น  ใต้สะพาน  สวนหย่อม  สถานีรถไฟ  สถานีขนส่ง  หรือที่รกร้างว่างเปล่า   ส่วนใหญ่จะมีอาชีพเก็บขยะรีไซเคิลขาย  หรือรับจ้างทั่วไป  มีรายได้ไม่แน่นอน  แต่ไม่อยากจะเข้าไปอยู่ในสถานสงเคราะห์ของทางราชการ  เพราะมีกฎระเบียบ  มีการกำหนดเวลาเข้า-ออก  ห้ามเอาของเก่าที่เก็บมาขายเข้าไป  จึงไม่สอดคล้องกับวิถีชีวิตของคนไร้บ้านที่ต้องออกเก็บขยะรีไซเคิลตั้งแต่เช้ามืด  และกลับตอนค่ำ       “ดังนั้นการมีศูนย์ฟื้นฟูและพัฒนาศักยภาพคนไร้บ้านจึงเป็นทางออกหรือเป็นแสงสว่างของกลุ่มคนไร้บ้าน  และถือเป็น ‘ศูนย์ตั้งหลักชีวิต’ เพราะทำให้คนไร้บ้านมีที่อยู่อาศัยเป็นหลักแหล่ง  เมื่อมีที่อยู่อาศัย  มีรายได้ ก็จะทำให้คนไร้บ้านคิดถึงอนาคต  และสร้างเนื้อสร้างตัวขึ้นมาใหม่  โดยมีหน่วยงานต่างๆ เป็นพี่เลี้ยงและให้การสนับสนุน  เช่น  เครือข่ายสลัมสี่ภาค  มูลนิธิพัฒนาที่อยู่อาศัย  สมาคมคนไร้บ้าน  พมจ.  พอช.  ฯลฯ  โดยรัฐบาลสนับสนุนงบประมาณการก่อสร้างศูนย์ฯ ผ่าน พอช.  มีทั้งหมด 3 แห่ง  คือ 1. เชียงใหม่  เปิดดำเนินการแล้ว  รองรับคนไร้บ้านได้ประมาณ  70 คน  2.ขอนแก่น  และ 3.ปทุมธานี  กำลังก่อสร้าง”  ลุงดำบอก      ศูนย์ฟื้นฟูพัฒนาศักยภาพบุคคลและสร้างชุมชนคนไร้บ้าน  ‘บ้านโฮมแสนสุข’  เป็นการดำเนินงานตาม ‘แผนแม่บทการพัฒนาที่อยู่อาศัยระยะ 20 ปี’ (พ.ศ.2560-2579) ของกระทรวงการพัฒนาสังคมและความมั่นคงของมนุษย์ ดำเนินการโดยสถาบันพัฒนาองค์กรชุมชนฯ   โดยมีเป้าหมายพัฒนาที่อยู่อาศัยทั้งหมดประมาณ 1,050,000  ครัวเรือนทั่วประเทศ  ประกอบด้วย   1.โครงการบ้านมั่นคงเมืองและชนบท  2.โครงการบ้านพอเพียง  3.การพัฒนาที่อยู่อาศัยชุมชนริมคลองลาดพร้าว  คลองบางซื่อ  และคลองเปรมประชากร  และ 4.กลุ่มคนไร้บ้าน (จังหวัดเชียงใหม่  ขอนแก่น  และปทุมธานี  รวม 698 ราย  งบประมาณรวม 118 ล้านบาทเศษ)      อย่างไรก็ตาม  จากข้อมูลการสำรวจจำนวนคนไร้บ้านในปี 2562 ที่ผ่านมา  พบคนไร้บ้านในเขตเทศบาล  และเมืองใหญ่ทั่วประเทศจำนวน  2,774 คน  ในจังหวัดขอนแก่นพบจำนวน 137 ราย  โดยในวันที่ 24 มกราคมนี้  จะมีการจัดงานสัมมนาที่กระทรวงการพัฒนาสังคมฯ   เพื่อนำข้อมูลการสำรวจคนไร้บ้านทั่วประเทศมาวางแผนแก้ไขปัญหาเชิงนโยบายต่อไป  ชีวิตใหม่ที่บ้านโฮมแสนสุข      ศูนย์ฟื้นฟูฯ คนไร้บ้าน  ‘บ้านโฮมแสนสุข’ มีเนื้อที่ประมาณ 3   ไร่เศษ  เริ่มก่อสร้างในปี 2561  ใช้งบประมาณทั้งหมด 24.7 ล้านบาทเศษ  ภายในแบ่งเป็นห้องพัก  รองรับคนไร้บ้านได้ 68 ราย (หมุนเวียนกันเข้ามาอยู่อาศัย)  โดยแบ่งเป็น 1. ห้องชั่วคราว (พัก 1-2 สัปดาห์)  2.ห้องประจำ (อยู่ 1 เดือนขึ้นไป)  และ 3. ห้องมั่นคง (อยู่ระยะยาวสำหรับคนที่มีเป้าหมายจะตั้งหลักชีวิต)  ปัจจุบันมีคนไร้บ้านอยู่ห้องมั่นคงแล้ว 17 ราย  และหมุนเวียนมาอาศัยต่อเดือนประมาณ 50 ราย      นอกจากนี้สมาชิกภายในศูนย์ฯ ได้ร่วมกันจัดตั้งกองทุนคนไร้บ้านขึ้นมา  คือ  1.ออมเพื่อที่อยู่อาศัย  สร้างอนาคตใหม่  2.ออมเพื่อสุขภาพ  การรักษาพยาบาล  และ  3.ออมเพื่ออาชีพ โดยแต่ละคนจะต้องออมเงินอย่างน้อยคนละ 60 บาทต่อเดือน ปัจจุบันมีเงินออมรวมกันประมาณ 30,000 บาท  (ดวงใจ หงษ์กา ในห้องพักขนาดกว้างประมาณ 2.50 X 3 เมตร)      ดวงใจ  หงษ์กา  อายุ 34 ปี  ผู้แทนศูนย์คนไร้บ้าน ‘บ้านโฮมแสนสุข’  บอกว่า  ตอนนี้มีคนไร้บ้านเข้ามาอยู่ที่ศูนย์แห่งนี้จำนวน 17 คน   โดยคนไร้บ้านจะบริหารจัดการกันเอง  มีการตั้งกฎระเบียบในอยู่อาศัย  เช่น  ห้ามดื่มเหล้า  ห้ามสูบบุหรี่  ห้ามเล่นการพนัน  ห้ามลักขโมย  ห้ามส่งเสียงรบกวนคนอื่น  ต้องช่วยกันออกค่าน้ำ  ค่าไฟ  ค่าบำรุงที่พัก  ฯลฯ       มีการทำกิจกรรมร่วมกัน  เช่น  ปลูกผัก  เลี้ยงเป็ด  ไก่  เลี้ยงปลาดุก  เพาะเห็ด  เพื่อเอามาทำอาหาร  มีกลุ่มออมทรัพย์เพื่อเป็นทุนในการช่วยเหลือดูแลกัน  ทำให้ชีวิตคนไร้บ้านดีขึ้นกว่าเดิม  เพราะมีที่พักเป็นหลักแหล่ง  ไม่ต้องเร่ร่อน  มีเพื่อนพูดคุยปรับทุกข์  มีรายได้จากการเก็บของเก่า  ขายซื้อผ้ามือสอง  ทำงานฝีมือ  เอายางรถยนต์เก่ามาทำเป็นกระถางต้นไม้ส่งขาย  และรับจ้างทั่วไป      “เมื่อก่อนหนูอาศัยอยู่แถวศาลหลักเมือง  ตอนนี้อยู่กับแฟนในศูนย์ฯ หนูมีอาชีพเก็บของเก่าขาย ส่วนแฟนมีอาชีพรับจ้างทั่วไป  เมื่อก่อนจะเก็บของเก่าเอาไปขาย 3-4 วันครั้งหนึ่งจะได้เงินประมาณ 1,000 บาท  แต่ตอนนี้ได้ไม่ถึง  เพราะของเก่าราคาตก  อยู่ในศูนย์ทุกคนก็ต้องช่วยกันออกค่าน้ำเดือนละ  75 บาท   ค่าไฟเฉลี่ยกันจ่ายตามมิเตอร์   ค่าที่พักถ้าอยู่เป็นห้องเป็นครอบครัวเดือนละ 500 บาท  คนโสดหรือไม่มีรายได้ไม่ต้องเสีย  หนูตั้งใจว่าจะอยู่ที่นี่อีกประมาณ 2 ปีก็จะออกไปใช้ชีวิตข้างนอกกับแฟน หรืออาจจะเข้าร่วมกับโครงการบ้านมั่นคงของ พอช. เพื่อจะได้มีบ้านเป็นของตั2.5วเอง  ตอนนี้กำลังเก็บเงินฝากเอาไว้ในกลุ่มออมทรัพย์  และถ้าหนูออกไปอยู่ข้างนอก  คนไร้บ้านคนอื่นก็จะได้เข้ามาอยู่แทน” ดวงใจบอกถึงแผนชีวิตในวันข้างหน้า      ทุกสัปดาห์  สมาชิกบ้านโฮมแสนสุขจะออกไป ‘เดินกาแฟ’ คือ  เอาน้ำดื่ม  ขนม  กาแฟ  ฯลฯ ไปให้คนไร้บ้านในเมืองขอนแก่นที่ยังใช้ชีวิตในที่สาธารณะ  เพื่อเยี่ยมเยียน  ให้คำแนะนำการใช้ชีวิต  หากใครสนใจอยากจะมาอยู่ที่บ้านโฮมแสนสุขก็ต้องลองเข้ามาใช้ชีวิต  ปฏิบัติตามระเบียบที่มีอยู่  หากใครผ่านด่านทดสอบเบื้องต้นก็จะได้เป็นสมาชิกใหม่ของบ้านโฮมแสนสุข (สมาชิกบางส่วนของบ้านโฮมแสนสุข) ไร้บ้าน  แต่ไม่ ‘ไร้ฝัน’      ฉัตรชัย  ทองคำ  อายุ 29 ปี  ชาวอุดรธานี  เล่าว่า  พ่อแม่มีฐานะยากจน  ไม่มีที่ดินทำกิน  จึงพาตนเองออกเร่ร่อนไปรับจ้างทำงานต่างๆ ตั้งแต่อายุได้เพียง 10 ขวบ  ได้เรียนบ้าง  ไม่ได้เรียนบ้าง  เพราะต้องร่อนเร่ตามพ่อแม่ไปเรื่อยๆ จนโตเป็นหนุ่มจึงมาอยู่ที่จังหวัดขอนแก่น  อาศับหลับนอนตามที่สาธารณะต่างๆ  มีรายได้จากการเก็บของเก่าขาย  และรับจ้างทำงานทั่วไป  พอให้มีรายได้มาเลี้ยงปากเลี้ยงท้อง  ส่วนพ่อแม่ตอนนี้มีอาชีพเร่ขายน้ำมะพร้าวอ่อน  ยังอาศัยหลับนอนอยู่ในที่สาธารณะ      “ผมมาอยู่ที่นี่ก่อนที่จะสร้างบ้านโฮมแสนสุขเสร็จ  เพราะมีแฟนแล้ว  จึงไม่อยากจะเร่ร่อนอีก  พอมาเจอกลุ่มคนไร้บ้านชวนให้มาอยู่  ผมกับแฟนจึงมาอยู่ที่นี่  ช่วยกันทำงานรับจ้างก่อสร้างและถีบซาเล้งเก็บของเก่าขาย  บางวันที่ไม่มีงานผมจะไปตกปลาที่บึงหนองโคตร (บึงสาธารณะขนาดใหญ่ใน อ.เมือง จ.ขอนแก่น) ได้ปลานิล  ปลากด  ปลาสวาย  เอาปลาไปขายได้ประมาณวันละ 300 บาท  และเก็บเอาไว้กินด้วย  ทุกเดือนผมจะออมเงินเข้ากลุ่มออมทรัพย์เดือนละ 200 บาท  ตอนนี้มีเงินออมประมาณ 1,400 บาท  ถ้าเก็บเงินได้เยอะ  ผมกับแฟนจะไปหาบ้านอยู่ข้างนอก  ไม่อยากให้ลูกเกิดอยู่ในนี้”  ฉัตรชัยบอก      ขณะที่ชายหนุ่ม (สงวนชื่อ) สมาชิกบ้านโฮมแสนสุขอีกคน  บอกว่า อยากให้ ‘อาจารย์ยักษ์’ (วิวัฒน์  ศัลยกำธร) มาช่วยสอนเรื่องเกษตรพอเพียง  และให้ ‘โจน  จันได’ มาสอนเรื่องทำบ้านดินให้แก่คนไร้บ้านที่นี่  โดยยึดหลักเกษตรพอเพียงของในหลวงรัชกาลที่ 9 เป็นแนวทางในการดำเนินชีวิต  เชื่อว่าจะทำให้คนไร้บ้านมีชีวิตที่ดีขึ้น      “ถ้าผมเก็บเงินได้สัก 4 หมื่นบาท  ผมจะไปหาซื้อที่ดินข้างนอก  เพราะอำเภอรอบนอกยังหาซื้อที่ดินในราคานี้ได้  ผมจะทำเกษตรพอเพียงแบบในหลวง  จะขุดบ่อเลี้ยงปลา  เอาดินที่ขุดมาสร้างบ้านดิน  เอาน้ำบ่อมาปลูกผัก  มีอาหาร  มีบ้านเป็นของตัวเอง  ไม่ต้องเร่ร่อนไปไหนอีก”  นี่คือฝันของคนไร้บ้านที่บ้านโฮมแสนสุข !! https://www.thaipost.net/main/detail/55408 คลองเปรม, ฉัตรชัย ทองคำ, ดวงใจ หงษ์กา, ธนัช นฤพรพงศ์, บ้านโฮมแสนสุข, ปาลิน ธำรงรัตนศิลป์, พลเอกประยุทธ์ จันทร์โอชา, สมร จันทร์ฉุน, สุชิน เอี่ยมอินทร์, หนังสือพิมพ์ไทยโพสต์, แก้ว สังข์ชู FALSE FALSE ADD https://storage.thaipost.net/main/uploads/photos/big/20200124/image_big_5e2ace1c3f96b.jpg